رفتار سازمانی چیست؟ چگونه گواهینامه ISO رفتار کارکنان را متحول میکند
رفتار سازمانی (Organizational Behavior) علمی است که به مطالعه و تحلیل نحوه تعامل افراد، گروهها و ساختارهای سازمانی میپردازد. به عبارت سادهتر، رفتار سازمانی بررسی میکند که چرا کارکنان در محیط کار به شیوه خاصی عمل میکنند، چگونه انگیزه میگیرند و چه عواملی بر عملکرد کلی سازمان تأثیر میگذارد.
این رشته از روانشناسی، جامعهشناسی و مدیریت الهام گرفته و هدف آن بهبود بهرهوری، رضایت شغلی و کارایی سازمانهاست. در این مقاله به بررسی عمیق رفتار سازمانی میپردازیم و باور داریم که درک این مفهوم میتواند سازمان شما را به سطحی بالاتر برساند.
فهرست مطالب
- رفتار سازمانی چیست؟
- تئوریهای رفتار سازمانی
- آشنایی با بخشهای مختلف استاندارد ISO 20088
- روانشناسی سازمانی
- انواع رفتار سازمانی
- نکات مهم مدیریت رفتار سازمانی
- کاربرد رفتار سازمانی در سازمانها
- ارتباط مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی
- نقش استانداردهای ایزو در تقویت رفتار سازمانی
- جمعبندی
- اخذ گواهینامه ایزو معتبر از ایزوسیستم
رفتار سازمانی چیست؟
در سالهایی که کسبوکارهای ایرانی با تورم، تحریم، تغییرات نسل Z و دورکاری دستوپنجه نرم میکنند، تنها سازمانهایی زنده میمانند که رفتار سازمانی قدرتمندی داشته باشند.
رفتار سازمانی (Organizational Behavior یا OB) علمی میانرشتهای است که رفتار افراد، گروهها و ساختارها را در داخل سازمانها مطالعه میکند تا بهرهوری، رضایت و اثربخشی سازمان را افزایش دهد.
برای مثال، در یک شرکت ایرانی که با چالشهای اقتصادی روبرو است، رفتار سازمانی میتواند کمک کند تا مدیران بفهمند چرا برخی کارکنان نسبت به تغییر مقاومت نشان میدهند یا چرا نرخ ترک خدمت بالاست. طبق تعریفهای استاندارد، OB روابط بین افراد و سیستم سازمانی را با رویکرد سیستمی تحلیل میکند. این دانش نه تنها توصیفکننده است، بلکه پیشبینیکننده و کنترلکننده رفتارها نیز هست. اگر مدیر هستید، درک این مفهوم به شما کمک میکند تا محیط کاری سالمتری بسازید که کارکنان احساس تعلق کنند.
تئوریهای رفتار سازمانی
رفتار سازمانی بر پایه تئوریهای متنوعی بنا شده که هر کدام جنبهای از رفتار انسانی در سازمان را روشن میکنند. یکی از تئوریهای کلاسیک، تئوری X و Y داگلاس مکگرگور است. در تئوری X، مدیران فرض میکنند کارکنان تنبل هستند و نیاز به کنترل شدید دارند، در حالی که تئوری Y بر اعتماد و خودانگیزشی تأکید دارد. در سازمانهای ایرانی، جایی که فرهنگ سلسلهمراتبی غالب است، تئوری Y میتواند تحولآفرین باشد.
تئوریهای نوین رفتار سازمانی شامل تئوری هدفگذاری لاک و لاتام است که میگوید اهداف مشخص و چالشبرانگیز عملکرد را افزایش میدهند. همچنین، تئوری عدالت سازمانی بر این تمرکز دارد که کارکنان چگونه عدالت در توزیع پاداشها را درک میکنند. اگر عدالت رعایت نشود، رفتار سازمانی منفی مانند غیبت یا کاهش انگیزه بروز میکند. در ایزوسیستم، ما با صدور گواهینامههای ISO، به سازمانها کمک میکنیم تا سیستمهایی پیاده کنند که این تئوریها را عملی سازند، مانند استانداردهای مدیریت کیفیت که عدالت را تقویت میکند.
جدول زیر مقایسهای از تئوریهای کلیدی این سیستم ارائه میدهد:
| تئوری | تمرکز اصلی | کاربرد در سازمانها |
|---|---|---|
| تئوری X و Y | نگرش مدیران به کارکنان | بهبود رهبری و انگیزش |
| تئوری هدفگذاری | تنظیم اهداف | افزایش بهرهوری |
| تئوری عدالت | توزیع عادلانه منابع | کاهش تعارضات |
آشنایی با بخشهای مختلف استاندارد ISO 20088
رفتار کارکنان در محیط کار مستقیماً تحت تأثیر رفتار سازمانی قرار دارد. کارکنان ممکن است رفتارهای مثبت مانند همکاری و نوآوری نشان دهند یا رفتارهای منفی مانند تعارض و مقاومت. عوامل مؤثر شامل شخصیت فردی، فرهنگ سازمانی و محیط خارجی هستند. برای مثال، در یک محیط کاری پراسترس، کارکنان ممکن است رفتارهای دفاعی نشان دهند، اما با مدیریت خوب رفتارهای سازمانی، میتوان این را به فرصت تبدیل کرد.
نکته کلیدی: مدیران باید رفتارهای اخلاقی را ترویج دهند. رفتارهایی مانند وقتشناسی، احترام به همکاران و تعهد به وظایف، پایههای یک سیستم سالم هستند. در سازمانهای ایرانی، جایی که روابط خانوادگی گاهی بر روابط کاری تأثیر میگذارد، تمرکز بر رفتار کارکنان در محیط کار میتواند تعادل ایجاد کند. مطالعات نشان میدهد که کارکنان با رفتار مثبت، ۲۰-۳۰% بهرهورتر هستند.
روانشناسی سازمانی
روانشناسی سازمانی شاخهای نزدیک به رفتار سازمانی است که بر جنبههای روانی رفتار در کار تمرکز دارد. این رشته بررسی میکند چگونه استرس، انگیزش و رضایت شغلی بر عملکرد تأثیر میگذارد. برای مثال، مدل هرزبرگ نشان میدهد که عوامل بهداشتی (مانند حقوق) از نارضایتی جلوگیری میکنند، اما عوامل انگیزشی (مانند چالش کار) رضایت ایجاد میکنند.
در روانشناسی سازمانی، ابزارهایی مانند آزمونهای شخصیت (مانند MBTI) برای انتخاب کارکنان استفاده میشود. در سازمانهای مدرن، روانشناسی سازمانی به کاهش فرسودگی شغلی کمک میکند. اگر مدیر منابع انسانی هستید، ادغام روانشناسی سازمانی با رفتار سازمانی میتواند فرهنگ سازمانی را تقویت کند.
انواع رفتار سازمانی
انواع رفتار سازمانی را میتوان به مثبت و منفی تقسیم کرد. رفتار مثبت شامل شهروندی سازمانی (کمک داوطلبانه) و رفتارهای رهبری است. رفتار منفی مانند رفتار ضدتولیدی (غیبت، دزدی زمان) نیز میتواند یک سازمان را نابود کند.
مدلهای رفتار سازمانی شامل:
- مدل استبدادی: مبتنی بر قدرت، مناسب سازمانهای سنتی.
- مدل حمایتی: تمرکز بر حمایت از کارکنان.
- مدل مشارکتی: کارکنان در تصمیمگیری شرکت میکنند.
- مدل سیستمی: جامع و مدرن، که در سازمانهای ایرانی رو به رشد است.
انتخاب نوع این سیستم بستگی به فرهنگ سازمان دارد. برای مثال، در شرکتهای فناوری، مدل مشارکتی موفقتر است.
نکات مهم مدیریت رفتار سازمانی
نکات عملی در این حوزه اول، ارزیابی منظم رفتارها از طریق نظرسنجیها. دوم، آموزش مدیران برای رهبری تحولآفرین. سوم، مدیریت تعارض با تکنیکهایی مانند مذاکره.
نکات کلیدی:
- کارکنان را تشویق به بیان نظرات کنید.
- تغییرات را گامبهگام معرفی کنید.
- هر ۶ ماه یکبار نظرسنجی رضایت شغلی و تعهد سازمانی بگیرید.
- سیستم پاداش عادلانه و شفاف طراحی کنید.
- مدیران میانی را با رهبری تحولآفرین و هوش هیجانی آموزش دهید.
- فرهنگ بازخورد ۳۶۰ درجه راه بیندازید.
- برای دورکارها برنامه «حس تعلق» داشته باشید.
- تعارض را حذف نکنید، مدیریت کنید.
- تنوع و شمول (D&I) را جدی بگیرید (سن، جنسیت، قومیت)
با رعایت این نکات، میتوانید بهرهوری را تا ۴۰% افزایش دهد.
کاربرد رفتار سازمانی در سازمانها
Organizational Behavior در سازمانهای تولیدی به کاهش اشتباهات کمک میکند. در خدمات، تعامل با مشتری را بهبود میبخشد. کاربرد رفتار سازمانی در بحرانها مانند همهگیری کرونا، حفظ انسجام سازمانی بود.
ارتباط مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی
ارتباط مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی دوسویه است. مدیریت منابع انسانی (HRM) ابزارهایی برای استخدام و آموزش فراهم میکند، در حالی که رفتار سازمانی رفتارها را تحلیل میکند. HRM بدون درک رفتار سازمانی ناقص است؛ برای مثال، برنامههای آموزشی HRM باید بر اساس تحلیل رفتاری طراحی شوند.
در سازمانهای ایرانی، این ارتباط به کاهش نرخ ترک خدمت کمک میکند. HRM میتواند از تئوریهای رفتار سازمانی برای ایجاد تعهد سازمانی استفاده کند. نتیجه؟ سازمانی پویا و موفق.
نقش استانداردهای ایزو در تقویت رفتار سازمانی
گواهینامههای ایزو مستقیماً رفتار کارکنان را منظم، متعهد و مسئولانه میکنند. سازمانی که فرآیندهایش شفاف و استاندارد باشد، رفتار سازمانی مثبتتری دارد. در ادامه، مهمترین استانداردهای ایزو که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم روی رفتار سازمانی، فرهنگ سازمانی، انگیزش کارکنان، سلامت روان و عملکرد انسانی تأثیر میگذارند را به همراه توضیح دقیق کاربردشان در رفتار سازمانی بررسی میکنیم:
- ایزو ۹۰۰۱: مدیریت کیفیت
- ایزو ۴۵۰۰۱: مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی (HSE)
- ایزو ۱۰۰۱۸: تعامل و مشارکت کارکنان
- ایزو ۳۰۴۱۵: تنوع و شمول در منابع انسانی
- ایزو ۳۰۴۱۴: گزارشدهی منابع انسانی
- ایزو ۲۶۰۰۰: مسئولیت اجتماعی سازمانی
جمعبندی
در پایان، رفتار سازمانی نه تنها یک علم، بلکه ابزاری برای تحول است. اگر سازمان شما نیاز به بهبود دارد، با ایزوسیستم تماس بگیرید. گواهینامههای ما مانند ISO 9001، مستقیماً به تقویت رفتار سازمانی کمک میکنند و سازمانتان را به استانداردهای جهانی میرسانند.
اخذ گواهینامه ایزو معتبر از ایزوسیستم
ایزوسیستم با همکاری معتبرترین مراجع صدور (CB)، انواع گواهینامههای بینالمللی ISO، CE، HSE، حلال و دیگر استانداردها را برای سازمانها، شرکتها و مجموعههای تجاری و غیرتجاری صادر میکند. این مجموعه بهعنوان برند تجاری شرکت دانشبنیان خانه مدیران از سال ۱۳۸۵ تاکنون در زمینه مشاوره مدیریت و صدور گواهینامههای معتبر بینالمللی فعالیت داشته و همواره همراه مطمئن کسبوکارها بوده است.
برای دریافت گواهینامه ایزو کافی است از طریق تکمیل فرم اخذ ایزو درخواست خود را بهصورت آنلاین ثبت کنید تا کارشناسان ما در کوتاهترین زمان با شما تماس بگیرند. همچنین میتوانید جهت مشاوره سریعتر با شمارههای ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ تماس بگیرید.
این مقاله به صورت اختصاصی توسط تیم فنی ایزوسیستم آماده شده است، هرگونه بهرهبرداری بدون ذکر نام و آدرس منبع شرعا و قانونا ممنوع میباشد.
ایزوسیستم برترین مرکز صدور مدارک بین المللی ایزو و دارنده مجوز سازمان صنعت، معدن و تجارت می باشد.
هشدار: مراقب نیش مراکز بدون مجوز رسمی در حوزه ی خدمات مشاوره و صدور گواهینامه های ایزو باشید!
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت می کنید