ایزو ۱۰۰۱۵ (استاندارد اثربخشی آموزش در سازمان‌ها)

نیاز به مشاوره دارید؟ با ما تماس بگیرید...

۰۲۳-۳۶۶۵۰ (۳۰ خط) ۰۲۳-۳۳۴۴۴۸۱۴

مشاوره رایگان

سفارش گواهینامه ایزو

ایزو ۱۰۰۱۵ یک استاندارد بین‌المللی است که به سازمان‌ها کمک می‌کند فرآیندهای آموزشی خود را بهبود بخشند و اطمینان حاصل کنند که این آموزش‌ها منجر به بهبود عملکرد کارکنان و در نهایت موفقیت کلی سازمان می‌شود. این استاندارد رویکردی سیستماتیک به فرآیند آموزش دارد و از مرحله شناسایی نیازهای آموزشی تا ارزیابی اثربخشی آموزش را پوشش می‌دهد. در این مقاله با اهمیت این استاندارد برای کسب‌وکارهای مختلف و نحوه اخذ آن بیشتر آشنا می‌شویم. جهت اخذ ایزو ۱۰۰۱۵ (صدور ایزو ۱۰۰۱۵) ایزوسیستم آماده ارائه خدمات به شرکت‌ها و سازمان‌ها است. 

استاندارد ایزو ۱۰۰۱۵ چیست ؟

امروزه نقش آموزش در سازمان‌ها به روشنی مشخص است و سازمان‌ها برای دستیابی به کیفیت حداکثری در تولیدات و خدمات خود اقدام به شناسایی نیازهای آموزشی بخش‌های مختلف سازمان و همچنین پرسنل می‌کنند. کارکنان آموزش دیده به مراتب بهره‌وری بالاتری در اجرای وظایف خود و در نتیجه رضایت‌مندی مشتریان خواهند داشت و اینجاست که نقش استاندارد ISO 10015 به شدت پر رنگ می‌شود. ایزو ۱۰۰۱۵ از سری استانداردهای سری ۱۰۰۰۰ است که برای اندازه‌گیری میزان کاربرد و تاثیر فرآیند آموزش در سازمان‌ها و شرکت‌ها کاربرد دارد.

استقرار فرآیند آموزش بر اساس ISO 10015 می‌تواند موثرترین راه برای اندازه‌گیری میزان اثر بخشی فرآیند آموزش در سازمان‌ها باشد. این اثربخشی سیستم مدیریت آموزش در سازمان‌ها نیازمند تعهد مدیریت، تعهد آموزش‌گیرندگان و در نهایت تعهد آموزش‌دهندگان است. با استفاده از راهنمای موجود در این استاندارد سازمان‌ها علاوه بر رفع نیازمندی، در مسیر تحقق یک سازمان یادگیرنده حرکت می‌کنند.

جهت آشنایی بیشتر با این استاندارد می‌توانید متن فارسی استاندارد ایزو ۱۰۰۱۵ را مطالعه کنید.

تاریخچه تدوین استاندارد ISO 10015

استاندارد ISO 10015 توسط و تحت نظارت کمیته فنی ISO/TC176 مدیریت و تضمین کیفیت و کمیته SC3 تهیه شده است. عوامل مختلفی نظیر موارد زیر، نمایندگان ۲۲ کشور جهان را در دسامبر ۱۹۹۹ بر آن داشت تا پیش‌نویس اصلی استاندارد آموزش را طراحی و به عنوان راهنمایی برای  فعالیت‌های آموزشی سازمان‌ها ارائه دهند.

• عدم شناسایی نیازهای آموزشی صحیح کارکنان،
• عدم توجه به مشاغل در برآورد نیازهای آموزشی،
• تعیین نیازها و نه شناسایی نیازها،
• فقدان اهداف و استراتژی های آموزشی،‌
• ضعف در طراحی محتوا و برنامه آموزشی،
• عدم توجه به مسائل مربوط به اجرای دوره های آموزشی،‌
• عدم ارزیابی مناسب از تامین‌کنندگان آموزشی،‌
• مشخص نبودن نتایج آموزش
• و بسیاری از عوامل دیگر…

دامنه کاربرد استاندارد ISO 10015

فرآیند آموزشی نظام‌مند و برنامه‌ریزی شده می‌تواند نقش مهمی در بهبود توانمندی‌های منابع انسانی و تامین اهداف کیفی سازمان ایفا نماید. لذا تمامی سازمان‌ها و شرکت‌هایی که اقدام به ارائه خدمات و تولیدات به مشتریان می‌نمایند می‌توانند با بهره‌گیری از سیستم ISO 10015 ضمن نیازسنجی اقدام به آموزش پرسنل خود نموده و سپس با استفاده از راهنمایی‌های کامل و جامع استاندارد اندازه‌گیری اثربخشی آموزش اقدام به اندازه‌گیری میزان اثربخشی فرایندهای آموزشی سازمان نمایند.

در استاندارد ایزو ۹۰۰۱ نیز به بحث آموزش به صورت ویژه تاکید می‌شود لیکن در استاندارد ISO 10015 موضوع اثربخشی آموزشی و توجه به کاربرد آموزش‌های طی‌شده به صورت تخصصی و جامع مورد تاکید قرار می‌گیرد. به کارگیری این استاندارد در کنار سایر استانداردهای پایه نظیر ایزو ۹۰۰۱ به رشد و تعالی سازمان کمک شایانی خواهد نمود.

ارتباط ISO 10015 با سایر استانداردهای مدیریتی

یکی از مزیت‌های مهم ISO 10015، قابلیت تلفیق آن با سایر سیستم‌های مدیریتی مانند ISO 9001، ISO 30409 و ISO 45001 است.
به‌عنوان مثال:

• در ISO 9001، بحث شایستگی و آموزش به‌عنوان بخشی از سیستم مدیریت کیفیت مطرح است، اما در ISO 10015 این موضوع با جزئیات و شاخص‌های اثربخشی بررسی می‌شود.

• در ISO 30409 (مدیریت نیروی انسانی) نیز بحث توسعه مهارت‌ها و برنامه‌ریزی منابع انسانی مطرح است که می‌تواند با ISO 10015 یکپارچه شود.

در نتیجه، اجرای ISO 10015 می‌تواند به‌عنوان ابزار پشتیبان سایر سیستم‌های مدیریتی عمل کرده و هماهنگی میان فرآیندهای منابع انسانی، کیفیت و آموزش را افزایش دهد.

مزایای پیاده‌سازی ایزو ۱۰۰۱۵

• ایجاد و توسعه فرهنگ و نگرش ساختاریافته
• ایجاد ارزش‌افزوده از طریق کاهش دوباره­کاری
• اصلاح و رفع مشکلات ناشی از خطای منابع انسانی
• ارتقا و افزایش انگیزه، بهره­وری و اثربخشی عملکرد کارکنان،
• ایجاد اطمینان مشتریان از صلاحیت، شایستگی و مهارت کارکنان سازمان
• افزایش بهره­وری و کارایی سازمان از طریق بهبود و ارتقای شایستگی کارکنان

کلیات استاندارد

یک فرایند آموزش نظام‌مند و طرح‌‌ریزی‌شده می‌تواند نقش مهمّی را در یاری رساندن به سازمان در جهت بهبود توانمندی‌ها و تأمین اهداف کیفیت سازمان داشته باشد. برای انتخاب و اجرای آموزش به‌منظور جبران کاستی‌ها، مدیریت بایستی مراحل زیر را مورد پایش قرار دهد:

• تعیین نیازهای آموزشی
• طراحی و برنامه‌ریزی آموزش
• فراهم‌آوردنِ آموزش
• ارزشیابی نتیجه آموزش

۱- تعیین نیازهای آموزشی

مطابق با استاندارد ایزو ۱۰۰۱۵ در فرایند آموزش، بایستی پس از آنکه تحلیل نیازهای سازمان صورت گرفت و موضوعات مرتبط به شایستگی ثبت گردید آغاز گردد.

سازمان بایستی میزان شایستگی موردنیاز برای هر کاری را که بر کیفیت محصولات تأثیر می‌گذارد تعیین کند، شایستگی کارکنان برای انجام آن کار را ارزیابی ‌کند و طرح‌هایی را برای برطرف‌کردن کاستی‌های احتمالی مربوط به شایستگی تهیه نماید.

۲- طراحی و برنامه‌ریزی آموزش

این مرحله از استاندارد ایزو ۱۰۰۱۵ موارد زیر را شامل می‌شود:
الف – طراحی و برنامه‌ریزیِ اقداماتی به‌منظور پرداختن به کاستی‌های مربوط به شایستگی
ب – تعیین معیارهای ارزشیابی نتایج آموزش، پایش فرایند و تعیین محدودیت‌ها

۳- فراهم‌آوردنِ آموزش 

فراهم‌کردن و اجرای آموزش در استاندارد ایزو ۱۰۰۱۵ شامل سه مرحله زیر است:

• پشتیبانی قبل از آموزش
• پشتیبانی در حین آموزش
• پشتیبانی پس از پایان آموزش

۴- ارزشیابی نتیجه آموزش

ارزیابی سیستم مدیریتی توسط تیم با تجربه و حرفه‌ای به شما کمک می‌نماید تا نقاط قوت و فرصت‌های بهبود در سیستم مدیریتی سازمان خود مطلع شوید و بتوانید نقشه مسیر بهبود سیستم مدیریتی را در سازمان مشخص نمایید.

مراحل پیاده‌سازی ایزو ۱۰۰۱۵ در سازمان

اجرای اثربخش سیستم مدیریت آموزش و تخصیص گواهینامه ایزو ۱۰۰۱۵ نیازمند تعهد مدیریت، افراد تحت آموزش و در نهایت تعهد آموزش‌دهندگان است. با استفاده از راهنمای موجود در این استاندارد، سازمان‌ها علاوه بر رفع نیازمندی، در مسیر تحقق یک سازمان یادگیرنده حرکت می‌کنند.

۱. شناسایی نیازهای آموزشی

اولین مرحله در پیاده‌سازی ایزو ۱۰۰۱۵، شناسایی نیازهای آموزشی است. سازمان باید با تحلیل عملکرد کارکنان و نیازهای فعلی و آینده، مشخص کند که چه مهارت‌ها و دانشی باید ارتقا یابد. این تحلیل می‌تواند از طریق مصاحبه، ارزیابی عملکرد یا حتی بررسی تغییرات در محیط خارجی (مانند تحولات فناوری) انجام شود.

۲. طراحی برنامه‌های آموزشی

پس از شناسایی نیازها، مرحله طراحی برنامه‌های آموزشی آغاز می‌شود. در این مرحله باید برنامه‌هایی تهیه شوند که متناسب با نیازهای خاص سازمان و کارکنان باشند. این برنامه‌ها می‌توانند شامل آموزش‌های تئوریک و عملی، کارگاه‌ها، دوره‌های آنلاین و سایر روش‌های آموزشی باشند.

۳. اجرای برنامه‌های آموزشی

در این مرحله، برنامه‌های آموزشی طراحی شده به اجرا درمی‌آیند. سازمان‌ها باید اطمینان حاصل کنند که اجرای این برنامه‌ها به صورت موثر و با کیفیت بالا انجام می‌شود. انتخاب مربیان ماهر و استفاده از ابزارهای آموزشی مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است.

۴. ارزیابی و بهبود مداوم

آخرین مرحله، ارزیابی اثربخشی آموزش‌ها است. سازمان باید بررسی کند که آیا آموزش‌ها به اهداف تعیین شده دست یافته‌اند یا خیر. این ارزیابی می‌تواند از طریق مصاحبه با کارکنان، ارزیابی عملکرد آن‌ها قبل و بعد از آموزش و بررسی تغییرات در کارایی کلی سازمان انجام شود. همچنین فرآیندهای بهبود مداوم باید به کار گرفته شوند تا برنامه‌های آموزشی در آینده موثرتر باشند.

مستندات و مدارک مورد نیاز برای ممیزی ISO 10015

برای موفقیت در ممیزی و دریافت گواهینامه، سازمان باید مدارک زیر را آماده داشته باشد:

• گزارش تحلیل نیازهای آموزشی
• برنامه و زمان‌بندی آموزش‌ها
• سوابق حضور کارکنان در دوره‌ها
• فرم‌های ارزیابی قبل و بعد از آموزش
• گزارش اثربخشی آموزش‌ها
• برنامه‌های بهبود مستمر آموزشی

این مستندات، نه تنها برای ممیزی ضروری‌اند، بلکه به مدیران کمک می‌کنند تا فرایند آموزش را به‌صورت ساختاریافته و قابل‌ردیابی مدیریت کنند.

نقش مدیران منابع انسانی در اجرای ایزو ۱۰۰۱۵

مدیران منابع انسانی نقش کلیدی در پیاده‌سازی ایزو ۱۰۰۱۵ دارند. آن‌ها مسئول شناسایی نیازهای آموزشی، طراحی برنامه‌های آموزشی و ارزیابی نتایج هستند. همچنین باید بهبود مستمر فرآیندهای آموزشی را تضمین کنند.

تفاوت ایزو ۱۰۰۱۵ با سایر استانداردهای آموزشی

ایزو ۱۰۰۱۵ برخلاف سایر استانداردهای آموزشی، نه تنها بر آموزش تمرکز دارد، بلکه به ارزیابی و بهبود مداوم فرآیندهای آموزشی نیز می‌پردازد. این استاندارد به‌ویژه برای سازمان‌هایی که به دنبال پیوند دادن آموزش با اهداف استراتژیک خود هستند، بسیار مناسب است.

چگونگی ارزیابی اثرات آموزش بر اساس ایزو ۱۰۰۱۵

ارزیابی اثرات آموزش در ایزو ۱۰۰۱۵ به صورت چند مرحله‌ای انجام می‌شود. از جمله روش‌های ارزیابی می‌توان به استفاده از شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI)، تحلیل بازخورد کارکنان و بررسی تغییرات در نتایج سازمانی اشاره کرد.

شاخص‌های کلیدی برای ارزیابی اثربخشی آموزش در ISO 10015

یکی از مهم‌ترین بخش‌های استاندارد ISO 10015، اندازه‌گیری میزان اثربخشی آموزش‌ها است. این استاندارد تأکید می‌کند که آموزش تنها زمانی مفید است که بتوان نتایج آن را به‌صورت قابل سنجش مشاهده کرد.
برای این منظور، سازمان‌ها می‌توانند از شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) زیر استفاده کنند:

• افزایش بهره‌وری کارکنان قبل و بعد از آموزش
• کاهش نرخ خطا و دوباره‌کاری در فرایندهای عملیاتی
• افزایش میزان رضایت مشتریان به واسطه‌ی بهبود عملکرد کارکنان
• نرخ به‌کارگیری مهارت‌های جدید در محیط کار
• کاهش نرخ جابه‌جایی یا ترک شغل در میان کارکنان آموزش‌دیده

اندازه‌گیری این شاخص‌ها به مدیران کمک می‌کند تا بفهمند آیا آموزش‌ها واقعاً به بهبود نتایج سازمانی منجر شده‌اند یا خیر.

بازگشت سرمایه (ROI) آموزش در چارچوب ISO 10015

یکی از دغدغه‌های مدیران در سرمایه‌گذاری بر آموزش، اندازه‌گیری بازگشت سرمایه (Return on Investment) است.
ISO 10015 با تأکید بر ارزیابی اثربخشی، این امکان را فراهم می‌کند تا بتوان اثر مالی آموزش‌ها را بر نتایج سازمان سنجید.

فرمول ساده برای برآورد ROI آموزش:

ROI = هزینه آموزش / (منافع مالی حاصل از آموزش − هزینه آموزش)​ × ۱۰۰

به‌عنوان مثال، اگر هزینه آموزش ۵۰ میلیون تومان باشد و پس از آن، بهبود فرآیندها منجر به صرفه‌جویی ۱۰۰ میلیون تومان شود، ROI آموزش برابر با ۱۰۰٪ خواهد بود.
این محاسبات به مدیریت کمک می‌کند تا آموزش را به‌عنوان سرمایه‌گذاری استراتژیک و نه هزینه‌ی اضافی در نظر گیرد.

نقش فناوری و سیستم‌های آموزشی نوین در اجرای ISO 10015

در نسخه‌ی جدید ISO 10015:2019، استفاده از فناوری‌های آموزشی و سیستم‌های مدیریت یادگیری (LMS) به‌عنوان ابزاری کلیدی برای اجرای اثربخش آموزش‌ها توصیه شده است.

این فناوری‌ها به سازمان کمک می‌کنند تا:

• مسیر آموزشی هر کارمند را شخصی‌سازی کند؛
• فرایند آموزش و ارزشیابی را به‌صورت دیجیتال پایش نماید؛
• داده‌های آموزشی را برای تحلیل عملکرد و تصمیم‌گیری بهتر ذخیره کند؛
• در هزینه‌ها و زمان آموزش صرفه‌جویی نماید.

به‌ویژه در سازمان‌های بزرگ یا چندشعبه‌ای، بهره‌گیری از LMS و آموزش مجازی، اجرای استاندارد را بسیار ساده‌تر و اثربخش‌تر می‌کند.

نکات کلیدی برای موفقیت در پیاده‌سازی ایزو ۱۰۰۱۵

برای موفقیت در پیاده‌سازی ایزو ۱۰۰۱۵، سازمان‌ها باید به چند نکته کلیدی توجه کنند:

• تعهد مدیریت: بدون حمایت مدیران ارشد، پیاده‌سازی این استاندارد موفق نخواهد بود.
• مشارکت کارکنان: کارکنان باید در فرآیند شناسایی نیازهای آموزشی و ارزیابی اثربخشی آموزش‌ها مشارکت داشته باشند.
• استفاده از فناوری: بهره‌گیری از ابزارهای مدرن مانند سیستم‌های مدیریت یادگیری (LMS) می‌تواند فرآیند آموزش را بهبود بخشد.

موانع رایج در پیاده‌سازی ISO 10015 و راهکارهای عملی

هرچند استاندارد ISO 10015 یک راهنمای جامع است، اما اجرای آن بدون چالش نیست. برخی از موانع رایج عبارت‌اند از:

چرخه عمر ایزو ۱۰۰۱۵

ISO 10015 در سال ۲۰۱۹ از لحاظ فنی ویرایش و جایگزین نسخه اول (ISO 10015:1999) شد. تغییرات اصلی در مقایسه با نسخه قبلی به شرح زیر است:

الف) سند استاندارد برای هماهنگی بیشتر با خانواده ISO 9000 بازسازی شده است.

ب) برای حمایت از سازمانی که نیازهای شایستگی خود را در فواصل زمانی برنامه‌ریزی‌شده تعیین می‌کند، به‌روز شده است.

ج) مدیریت شایستگی بیشتر توضیح داده شده است.

(منبع: https://www.iso.org/standard/69459.html)

جمع‌بندی

استاندارد ایزو ۱۰۰۱۵ یکی از بهترین ابزارها برای سازمان‌هایی است که به دنبال بهبود فرآیندهای آموزشی و افزایش بهره‌وری کارکنان خود هستند. با پیاده‌سازی این استاندارد، سازمان‌ها می‌توانند اطمینان حاصل کنند که آموزش‌های ارائه شده به نتایج مطلوب منجر می‌شود و در نتیجه عملکرد کلی سازمان بهبود می‌یابد.

سوالات متداول

اخذ گواهینامه ایزو ۱۰۰۱۵ از ایزوسیستم

ایزوسیستم با همکاری برترین مراجع صدور (CB)، انواع گواهینامه‌های بین‌المللی ایزو (ISO) را برای سازمان‌ها و سایر مراکز تجاری و غیرتجاری صادر می‌کند. شرکت دانش بنیان خانه مدیران، ایزوسیستم را به‌عنوان برند تجاری خود ثبت کرده و از سال ۱۳۸۵ در حوزه ارائه خدمات مشاور مدیریت و صدور گوهینامه‌های بین‌المللی ایزو فعالیت می‌کند.

برای اخذ ایزو از طریق صفحه دریافت ایزو درخواست خود را به صورت سریع ثبت کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید از طریق شماره‌های ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ با ما در تماس باشید یا از طریق تکمیل فرم اخذ ایزو کارشناسان ما با شما تماس خواهند گرفت.

این مقاله به صورت اختصاصی توسط تیم فنی ایزوسیستم آماده شده است، هرگونه بهره برداری بدون ذکر نام و آدرس منبع شرعا و قانونا ممنوع می باشد.