سیستم مدیریت محیط ‌زیست (EMS) و استانداردهای ایزو مرتبط با آن

Environmental management system

سیستم مدیریت محیط ‌زیست (EMS) یک سیستم مدیریتی است که به منظور مدیریت و کنترل تأثیرات فعالیت‌های یک سازمان یا شرکت بر محیط‌زیست ایجاد می‌شود. هدف اصلی از ایجاد یک EMS، بهبود عملکرد محیطی سازمان و کاهش تأثیرات منفی آن بر محیط است. این سیستم‌ها معمولاً بر اساس استانداردهای بین‌المللی مانند ایزو ۱۴۰۰۱ تدوین و اجرا می‌شوند و نیازمند تعهد و مشارکت تمام اعضای سازمان از جمله مدیران و کارکنان هستند. در این مقاله با ما همراه باشید تا با مفهوم EMS و استانداردهای مرتبط با آن آشنا شویم.

سیستم مدیریت محیط ‌زیست چیست؟

با توجه به اینکه امروزه جهان با چالش‌های محیط‌زیستی زیادی روبه‌رو است، مفهوم سیستم‌های مدیریت ‌زیست‌محیطی به عنوان ابزاری جهت مدیریت بهینه منابع طبیعی و کاهش تأثیرات منفی بر محیط به شکل گسترده‌ای در حال توسعه است. در یک EMS یا سیستم مدیریت محیط ‌زیست، سیاست‌ها، اهداف، فرآیندها و فعالیت‌های محیطی سازمان به گونه‌ای طراحی می‌شوند که با رعایت قوانین و مقررات محیطی، تأثیرات منفی بر محیط‌زیست به حداقل رسیده و استفاده بهینه از منابع طبیعی ممکن شود.

عملکرد زیست‌محیطی چیست؟

عملکرد زیست‌محیطی به عملکرد یک سازمان، شرکت یا هر فعالیتی اشاره دارد که بر محیط تاثیر می‌گذارد. سیستم مدیریت محیط ‌زیست شامل ارزیابی اثرات محیطی فعالیت‌های مختلف مانند تولید، مصرف منابع، آلودگی هوا و آب، تخلیه زباله و استفاده از انرژی است. عملکرد زیست‌محیطی بر اساس استانداردها، قوانین و توافقات بین‌المللی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. بهبود این عملکرد به‌معنای کاهش تأثیرات منفی و افزایش تأثیرات مثبت بر محیط است.

گواهینامه سیستم مدیریت محیط ‌زیست

روش‌های مدیریت زیست‌محیطی

سیستم مدیریت محیط ‌زیست شامل مجموعه‌ای از فعالیت‌ها و راهکارهایی است که به منظور حفاظت از محیط و استفاده بهینه از منابع طبیعی انجام می‌شود. برخی از این روش‌های مدیریتی شامل موارد زیر می‌شود:

  1. کاهش آلودگی: شامل استفاده از فناوری‌های پاک و فرآیندهای تولید سبز می‌شود تا تولید آلودگی و انتشار مواد زائد را کم کند.
  2. مدیریت پسماند: شامل جمع‌آوری، بازیافت و دفع مطمئن پسماندها با استفاده از روش‌های پایدار و سازگار با محیط است.
  3. صرفه‌جویی در مصرف انرژی: شامل استفاده از فناوری‌های صرفه‌جویی در مصرف انرژی، بهینه‌سازی فرآیندها و استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر می‌شود.
  4. حفاظت از تنوع زیستی: شامل اقداماتی مانند ایجاد مناطق حفاظت‌شده، حفاظت از گونه‌های در خطر و اجرای برنامه‌های حفاظتی برای حیات وحش و زیستگاه‌های طبیعی است.
  5. توسعه پایدار: شامل توسعه فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی به نحوی است که نیازهای جاری جامعه برآورده شده و به نیازهای آینده نیز توجه شود.
  6. آموزش و اطلاع‌رسانی: شامل اطلاع‌رسانی به جامعه در مورد روش‌های حفاظت از محیط و اهمیت مدیریت زیست‌محیطی جهت تغییر رفتارهای مصرفی و فرهنگی است.

استانداردهای ایزو مرتبط با سیستم مدیریت محیط ‌زیست

استانداردهای ایزو نقش مهمی در توسعه و اجرای سیستم‌های مدیریت ‌زیست‌محیطی دارند. ایزو ۱۴۰۰۱ به‌عنوان یکی از مهم‌ترین استانداردهای محیط‌زیستی، به شرکت‌ها کمک می‌کند تا فرآیندهای محیطی خود را مدیریت کرده و بهبود بخشند. این استانداردها مجموعه‌ای از قوانین، مقررات، راهکارها و رویکردهایی هستند که به منظور حفاظت از محیط و کاهش تأثیرات منفی فعالیت‌های انسانی بر آن ارائه می‌شوند.

هدف اصلی از استانداردهای زیست‌محیطی، ارائه راهکارها و دستورالعمل‌هایی است که به کسب‌وکارها و سازمان‌ها کمک می‌کند تا فعالیت‌های خود را با رعایت اصول حفاظت از محیط زیست انجام دهند و تأثیرات منفی خود بر محیط را به حداقل برسانند. استانداردهای زیست‌محیطی می‌توانند در زمینه‌های مختلفی از جمله مدیریت پسماند، مصرف انرژی، تولید پاک و حفاظت از تنوع زیستی اعمال شوند.

انواع استانداردهای ایزو مرتبط با مدیریت محیط زیست

تعدادی از استانداردهای ایزو مرتبط با سیستم مدیریت محیط زیست عبارتند از:

  1. ایزو ۱۴۰۰۱: سیستم مدیریت محیط زیست
  2. ایزو ۱۴۰۰۴: راهنمایی برای اجرای استاندارد ایزو ۱۴۰۰۱
  3. ایزو ۱۴۰۰۶: راهنمایی برای تقویت عملکرد سیستم مدیریت محیط زیست
  4. ایزو ۱۴۰۱۵: راهنمایی برای پروسه‌های مدیریت اطلاعات محیط زیست
  5. ایزو ۱۴۰۳۱: راهنمایی برای ارزیابی عملکرد زیست‌محیطی
  6. ایزو ۱۴۰۴۶: راهنمایی برای ارزیابی تأثیرات زیست‌محیطی
  7. ایزو ۱۴۰۶۴: راهنمایی برای مدیریت و حسابرسی گازهای گلخانه‌ای

استاندارد ایزو ۱۴۰۰۱

همان طور که گفتیم استاندارد ایزو ۱۴۰۰۱ معروف‌ترین استاندارد بین‌المللی مدیریت محیط زیست است که توسط سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) تدوین شده است و معمولاً توسط سازمان‌ها و دولت‌ها اجرا می‌شود. این استاندارد مشخصات و الزاماتی را برای ایجاد و پیاده‌سازی یک سیستم مدیریت زیست محیطی(EMS)  در سازمان‌ها ارائه می‌دهد. هدف اصلی ISO 14001، بهبود عملکرد محیطی سازمان‌ها و کاهش تأثیرات منفی آنها بر محیط است.

این استاندارد سیستم مدیریت محیط ‌زیست، شامل مواردی مانند تعیین سیاست و اهداف زیست محیطی، برنامه‌ریزی برای کنترل و کاهش آلودگی، اجرای فعالیت‌های آموزشی و آگاهی‌بخشی به کارکنان و انجام ارزیابی‌های دوره‌ای برای ارزیابی عملکرد محیطی می‌شود. همچنین بر مفاهیمی مانند بهره‌وری منابع، پیشگیری از آلودگی و ارتقای عملکرد محیطی تأکید دارد و به سازمان‌ها کمک می‌کند تا با رعایت الزامات زیست محیطی، عملکرد خود را بهبود بخشند.

ایزو 14001

مزایای اجرای استانداردهای ایزو

اجرای استانداردهای ایزو مرتبط با سیستم مدیریت محیط ‌زیست برای سازمان‌ها و شرکت‌ها مزایای فراوانی دارد که شامل موارد زیر می‌شود:

  1. بهبود عملکرد محیطی: به سازمان‌ها کمک می‌کند تا فرآیندها و فعالیت‌های خود را با رعایت اصول حفاظت از محیط‌زیست انجام دهند، که منجر به بهبود عملکرد محیطی و کاهش تأثیرات زیست‌محیطی منفی می‌شود.
  2. افزایش رقابت‌پذیری: داشتن گواهینامه‌های ایزو نشان‌دهنده تعهد سازمان به ارائه محصولات و خدمات با کیفیت بالا است که می‌تواند به افزایش اعتماد مشتریان و افزایش رقابت‌پذیری در بازار کمک کند.
  3. کاهش هزینه‌ها: باعث بهبود کارایی و بهینه‌سازی فرآیندها می‌شود که در نهایت منجر به کاهش هزینه‌ها و افزایش سودآوری می‌شود.
  4. افزایش اعتبار و اعتماد: داشتن گواهینامه‌های ایزو نشان از اعتبار و قابلیت اطمینان سازمان در ارائه محصولات و خدمات به مشتریان است که می‌تواند باعث افزایش اعتماد عمومی و اعتبار سازمان شود.
  5. رشد پایدار: به سازمان‌ها کمک می‌کند تا فرآیندها و فعالیت‌های خود را برای رشد پایدار و به‌کارگیری منابع محیط‌زیستی بهینه سازی کنند.

این مزایا نشان از اهمیت و تأثیرگذاری اجرای استانداردهای ایزو بر روی عملکرد و پیشرفت سازمان‌ها دارد.

اخذ گواهینامه سیستم مدیریت محیط ‌زیست

اخذ گواهینامه استانداردهای زیست‌محیطی به معنای تأیید این است که یک سازمان یا شرکت، فرآیندها و فعالیت‌های خود را با رعایت استانداردها و الزامات محیط انجام می‌دهد. برای اخذ این گواهینامه، سازمان باید به‌طور کامل سیستم مدیریت محیط ‌زیستی را پیاده‌سازی کرده و به روزرسانی‌های لازم را انجام دهد.

این فرایند شامل تعیین سیاست و اهداف محیط‌زیستی، برنامه‌ریزی برای کنترل و کاهش آلودگی، اجرای فعالیت‌های آموزشی و آگاهی‌بخشی به کارکنان و انجام ارزیابی‌های دوره‌ای برای ارزیابی عملکرد محیط‌زیستی می‌شود. پس از اجرای موفقیت‌آمیز این سیستم مدیریتی، سازمان می‌تواند از مراجع معتبر و مستقل، گواهینامه مدیریت محیط‌زیست را دریافت کند که نشان‌دهنده تائید رسمی رعایت استانداردها و الزامات محیط‌زیستی است.


جمع‌بندی

ایزو ۱۴۰۰۱ به‌عنوان مهم‌ترین استاندارد سیستم مدیریت محیط ‌زیست، به سازمان‌ها کمک می‌کند تا عملکرد محیطی خود را بهبود بخشند، تأثیرات منفی بر محیط را کاهش دهند و به رشد پایدار و مسئولانه نیازمندی‌های فعلی و آینده جامعه پاسخ دهند. با پیاده‌سازی این استاندارد، سازمان‌ها می‌توانند علاوه بر بهره‌وری منابع و کاهش هزینه‌ها، اعتبار و اعتماد عمومی را نیز به دست آورند و به ارتقای سطح مسئولیت اجتماعی و محیطی خود بپردازند.

سوالات متداول

در این مقاله گفتیم که سیستمEMS  یا مدیریت محیط‌زیست یک روش سازماندهی‌شده است که به سازمان‌ها کمک می‌کند تا با هدف بهبود عملکرد محیطی و کاهش تأثیرات منفی بر محیط زیست، فعالیت‌های محیطی خود را مدیریت و کنترل کنند. در ادامه به برخی سوالات متداول در این باره پاسخ می‌دهیم:

چرا استفاده از سیستم مدیریت محیط ‌زیست مهم است؟

زیرا به سازمان‌ها کمک می‌کند تا بهبود عملکرد محیطی خود را ارتقا دهند، تأثیرات منفی بر محیط را کاهش دهند و قابلیت رقابتی خود را افزایش دهند.

چه استانداردهایی برای سیستم مدیریت ‌زیست‌محیطی وجود دارد؟

ایزو ۱۴۰۰۱ معروف‌ترین استاندارد بین‌المللی برای سیستم‌های مدیریت محیط‌زیست است. این استاندارد الزاماتی را برای ایجاد و پیاده‌سازی یک EMS در سازمان‌ها ارائه می‌دهد.

اجرای EMS چه مزایایی دارد؟

اجرای سیستم مدیریت محیط ‌زیست مزایای زیادی از جمله بهبود عملکرد محیطی، کاهش هزینه‌ها، افزایش رقابت‌پذیری، افزایش اعتبار و اعتماد و پاسخ به نیازهای مشتریان و جامعه را به همراه دارد.

اخذ گواهینامه ایزو معتبر

ایزوسیستم با همکاری برترین مراجع صدور (CB)، انواع گواهینامه‌های بین‌المللی ایزو (ISO) را برای سازمان‌ها و سایر مراکز تجاری و غیرتجاری صادر می‌کند. شرکت دانش بنیان خانه مدیران، ایزوسیستم را به‌عنوان برند تجاری خود ثبت کرده و از سال ۱۳۸۵ در حوزه ارائه خدمات مشاور مدیریت و صدور گوهینامه‌های بین‌المللی ایزو فعالیت می‌کند.

برای اخذ ایزو از طریق صفحه دریافت ایزو درخواست خود را به صورت سریع ثبت کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید از طریق شماره‌های ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ با ما در تماس باشید یا از طریق تکمیل فرم اخذ ایزو کارشناسان ما با شما تماس خواهند گرفت.


این مقاله به صورت اختصاصی توسط تیم فنی ایزوسیستم آماده شده است، هرگونه بهره برداری بدون ذکر نام و آدرس منبع شرعا و قانونا ممنوع می باشد.

نیاز به مشاوره دارید؟ با ما تماس بگیرید...

تماس با ایزوسیستم ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳

ایزوسیستم برترین مرکز صدور مدارک بین المللی ایزو و دارنده مجوز سازمان صنعت، معدن و تجارت می باشد.

هشدار: مراقب نیش مراکز بدون مجوز رسمی در حوزه ی خدمات مشاوره و صدور گواهینامه های ایزو باشید!