مدیریت زنجیره تأمین یا SCM

مدیریت زنجیره تأمین

مدیریت زنجیره تأمین یا SCM چیست؟

مدیریت زنجیره تأمین یا SCM، به مدیریت جریان کالاها و خدمات می‌گویند و شامل کلیه فرایندهایی است که مواد خام را به محصولات نهایی تبدیل می‌کند. این سیستم ساده‌سازی فعالیت‎‌های طرف عرضه یک کسب‌وکار برای به حداکثر رساندن ارزش مشتری و کسب مزیت رقابتی در بازار را شامل می‌شود.

با مدیریت زنجیره تأمین، شرکت‌ها می‌توانند هزینه‌های اضافی را کاهش دهند و محصولات را سریع‌تر و کارآمدتر به مصرف‌کننده تحویل دهند. یک مدیر زنجیره تأمین وظیفه کنترل هزینه‌ها و جلوگیری از کمبود عرضه را بر عهده دارد.

مدیریت زنجیره تأمین

ارتباط زنجیره تأمین و مدیریت لجستیک 

مدیریت لجستیک شامل فرایندهای متعددی است که جابجایی یکپارچه کالاها، محموله‌ها، بسته‌ها، مواد خام و موجودی نهایی را از نقطه مبدا تا مشتریان نهایی تضمین می‌کند. این سیستم جزء اصلی مدیریت زنجیره تأمین (SCM) است.

نحوه عملکرد مدیریت زنجیره تأمین

مدیریت زنجیره تأمین یا SCM تلاش تأمین‌کنندگان برای توسعه و پیاده‌سازی زنجیره‌های تأمینی را نشان می‌دهد که تاحدامکان کارآمد و مقرون‌به‌صرفه باشند. زنجیره‌های تأمین بخش تولید و توسعه محصول یا سیستم‌های اطلاعاتی مورد‌نیاز برای هدایت این تعهدات را پوشش می‌دهند.

به طور معمول SCM تلاش می‌کند تا تولید، حمل‌ونقل و توزیع محصولات را به طور متمرکز کنترل کند. با مدیریت زنجیره تأمین، شرکت‌ها می‌توانند هزینه‌های اضافی را کاهش داده و محصولات را سریع‌تر به مصرف‌کننده تحویل دهند. این کار را با حفظ کنترل شدیدتر موجودی‌های داخلی، تولید داخلی، توزیع، فروش و موجودی‌های فروشندگان شرکت انجام می‌دهند.


بخش‌های مختلف SCM

یک مدیر زنجیره تأمین سعی می‌کند کمبودها را به حداقل برساند و هزینه‌ها را پایین نگه دارد. وظیفه این مدیران فقط مربوط به تدارکات و خرید موجودی نیست، بلکه بر عملیات کلی زنجیره تأمین و لجستیک نظارت می‌کنند تا کارایی را افزایش داده و هزینه زنجیره تأمین سازمان را به حداقل برسانند؛ همچنین وظیفه دارند تدارکات تمام جنبه‌های زنجیره تأمین را که از پنج بخش زیر تشکیل شده است، هماهنگ کنند:

۱-     برنامه‌ریزی

برای اینکه بهترین نتایج را از SCM به دست آوریم، باید فرایند را با برنامه‌ریزی برای تطبیق عرضه با تقاضای مشتری آغاز کنیم. شرکت‌ها باید نیازهای آینده مشتریان را پیش‌بینی و بر اساس آن عمل کنند. این امر به مواد خام مورد نیاز در هر مرحله از ساخت، ظرفیت تجهیزات و نیازهای کارکنان در طول فرایند SCM مربوط می‌شود.

۲-     یافتن منابع

فرایندهای مدیریت زنجیره تأمین کارآمد، به شدت به روابط قوی با تأمین‌کنندگان متکی هستند. برای منبع‌یابی باید با فروشندگان برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز در طول فرایند تولید همکاری کنیم.

هنگام تأمین کالا، شرکت‌ها باید به زمان تحویل کالا و اینکه تأمین کننده چقدر می‌تواند این نیازها را برآورده کند، توجه کنند. به طور کلی، منبع SCM باید از موارد زیر اطمینان حاصل کند:

  • مواد اولیه با مشخصات ساخت مورد نیاز برای تولید کالا مطابقت داشته باشد.
  • قیمت‌های پرداخت شده برای کالاها مطابق با انتظارات بازار باشد.
  • فروشنده این امکان را داشته باشد که مواد اضطراری را به دلیل رویدادهای پیش‌بینی نشده تحویل دهد.
  • فروشنده دارای سابقه ثابتی در تحویل کالا به‌موقع و با کیفیت خوب باشد.
بیشتر بخوانید:  ایزو 23767:2021 - مبلمان کودک - تشک برای تختخواب کودک - الزامات ایمنی

۳-     ساخت

در قلب فرایند مدیریت زنجیره تأمین، شرکت مواد خام را با استفاده از ماشین‌آلات، نیروی کار یا سایر نیروهای خارجی برای ساختن چیزی جدید تغییر می‌دهد. این محصول هدف نهایی فرایند تولید است؛ اگرچه مرحله نهایی مدیریت زنجیره تأمین نیست.

فرایند تولید را ممکن است بیشتر به وظایف فرعی مانند مونتاژ، آزمایش، بازرسی یا بسته‌بندی تقسیم کنند. در طول فرایند تولید، یک شرکت باید مراقب ضایعات یا سایر عوامل قابل کنترل باشد که ممکن است باعث انحراف از برنامه‌های اولیه شود. به‌عنوان مثال، اگر یک شرکت به دلیل عدم آموزش کارکنان از مواد خام بیشتری نسبت به برنامه‌ریزی و منابع مورد‌نیاز استفاده کند، باید مشکل را اصلاح و مراحل اولیه SCM را مجدداً بررسی کنند.

۴-     تحویل دادن

پس از تولید محصولات و نهایی شدن فروش، یک شرکت باید محصولات را به دست مشتریان خود برساند. فرایند توزیع را اغلب به عنوان یک مشارکت کننده در تصویر برند می‌بینند، زیرا تا این لحظه، مشتری هنوز با محصول تعامل برقرار نکرده است. در فرایندهای عظیم SCM، یک شرکت باید قابلیت‌های لجستیکی قوی و کانال‌های تحویل برای اطمینان از تحویل به موقع، ایمن و ارزان قیمت محصولات ایجاد کند.

این بخش، داشتن پشتیبان یا روش‌های توزیع متنوع برای مواقعی که یکی از روش‌های حمل‌ونقل به طور موقت غیرقابل استفاده باشد را شامل می‌شود.

۵-     عودت

فرایند مدیریت زنجیره تأمین با پشتیبانی از بازگشت کالا از سمت مشتری به پایان می‌رسد. به اندازه کافی بد است که یک مشتری نیاز به بازگرداندن یک محصول داشته باشد، و حتی بدتر از آن این است که این مرجوعی به دلیل اشتباه از طرف شرکت باشد.

فرایند بازگشت را لجستیک معکوس می‌نامند و شرکت باید اطمینان حاصل کند که توانایی دریافت محصولات برگشتی را دارد و بازپرداخت را به درستی انجام می‌دهد.


انواع مدل‌های زنجیره تأمین

مدیریت زنجیره تأمین را برای همه شرکت‌ها یکسان تعریف نمی‌کنند. هر کسب‌وکاری اهداف، محدودیت‌ها و نقاط قوت خود را دارد که فرایند SCM حول آن‌ها شکل می‌گیرد. به طور کلی، اغلب شش مدل اولیه مختلف وجود دارد که یک شرکت می تواند برای هدایت فرایندهای مدیریت زنجیره تأمین خود اتخاذ کند.

۱-     مدل جریان پیوسته

این مدل یکی از روش‌های سنتی زنجیره تأمین است و اغلب برای صنایع بالغ کاربرد دارد.  مدل جریان پیوسته به تولیدکننده‌ای متکی است که کالاهای مشابهی را بارها و بارها تولید می‌کند و تقاضای مشتری تغییر چندانی نخواهد داشت.

بیشتر بخوانید:  متن فارسی استاندارد ISO 45001 ویرایش 2018 ( ISO 45001:2018 ) : استاندارد ایزو مدیریت سلامت شغلی و ایمنی

۲-     مدل چابک

مدل چابک برای شرکت‌هایی با تقاضای غیرقابل پیش‌بینی یا محصولات سفارش مشتری کاربرد دارد. این مدل انعطاف‌پذیری را در اولویت قرار می‌دهد، زیرا یک شرکت ممکن است در هر لحظه نیاز خاصی داشته باشد و باید آماده باشد تا بر این اساس تغییر جهت دهد.

۳-     مدل سریع

این مدل بر گردش سریع یک محصول با چرخه عمر کوتاه تاکید دارد. با استفاده از یک مدل زنجیره سریع، شرکت‌ها تلاش می‌کنند تا بر یک روند سرمایه‌گذاری کنند، کالاها را به سرعت تولید کنند و اطمینان حاصل کنند که محصول قبل از پایان روند به طور کامل فروخته می‌شود.

۴-     مدل انعطاف‌پذیر

مدل انعطاف‌پذیر برای شرکت‌هایی که تحت تأثیر تقاضای فصلی قرار دارند بهترین کارکرد را دارد. برخی از شرکت‌ها ممکن است نیازهای تقاضای بسیار بالاتری در فصل اوج مصرف داشته باشند و در برخی دیگر نیاز به حجم کم داشته باشند. یک مدل انعطاف پذیر از مدیریت زنجیره تأمین، اطمینان حاصل می‌کند که تولید می‌تواند به راحتی افزایش یا کاهش یابد.

۵-     مدل کارآمد

برای شرکت‌هایی که در صنایع با حاشیه سود بسیار کم رقابت می‌کنند استفاده می‌شود. یک شرکت ممکن است تلاش کند با کارآمدترین فرایند مدیریت زنجیره تأمین خود، مزیتی به دست آورد. این روش شامل استفاده از تجهیزات و ماشین‌آلات به ایده‌آل‌ترین راه‌ها، همچنین مدیریت موجودی و پردازش سفارشات به بهترین نحو است.

۶-     مدل سفارشی

اگر هیچ کدام از مدل‌های فوق با نیازهای شرکت شما مطابقت نداشته باشد، همیشه می‌توانید به سمت یک مدل سفارشی بروید. این روش اغلب در مورد صنایع بسیار تخصصی با الزامات فنی بالا مانند تولید‌کننده خودرو صادق است.


چرا مدیریت زنجیره تأمین مهم است؟

مدیریت زنجیره تأمین مهم است زیرا می‌تواند به دستیابی به چندین هدف تجاری کمک کند. به عنوان مثال، کنترل فرایندهای تولید می‌تواند کیفیت محصول را بهبود بخشد، خطر فراخوان و شکایت را کاهش دهد و در عین حال به ایجاد یک برند مصرف‌کننده قوی کمک کند.

کنترل روی روش‌های حمل‌ونقل می‌تواند خدمات مشتری را با اجتناب از کمبودهای پرهزینه یا دوره‌های عرضه بیش از حد موجودی بهبود بخشد. به طور کلی، مدیریت زنجیره تأمین فرصت‌های متعددی را برای شرکت‌ها فراهم می‌کند تا حاشیه سود خود را بهبود بخشند و به ویژه برای شرکت‌هایی با بازار بزرگ و بین‌المللی مهم است.

ارتباط بین اخلاق و مدیریت زنجیره تأمین

اخلاق را به‌عنوان یکی از جنبه‌های مهم مدیریت زنجیره تأمین می‌دانیم، به طوری که مجموعه‌ای از اصول را به نام اخلاق زنجیره تأمین تعریف کردند. مصرف‌کنندگان و سرمایه‌گذاران برای نحوه تولید محصولات، رفتار با نیروی کار و حفاظت از محیط زیست ارزش قائل‌اند؛ در نتیجه شرکت‌ها با اتخاذ تدابیری، در راستای این امور سرمایه‌گذاری می‌کنند.

بیشتر بخوانید:  مشاوره پیاده سازی ایزو 10006 – استاندارد ایزو مدیریت کیفیت پروژه

۵ عنصر مدیریت زنجیره تأمین

مدیریت زنجیره تأمین پنج عنصر کلیدی را پوشش می‌دهد:

  • برنامه‌ریزی
  • تأمین مواد اولیه
  • تولید
  • تحویل
  • بازده

مرحله برنامه‌ریزی به توسعه یک استراتژی کلی برای زنجیره تأمین اشاره دارد، در حالی که چهار عنصر دیگر در الزامات کلیدی برای اجرای آن برنامه تخصص دارند. شرکت‌ها باید در هر پنج عنصر تخصص داشته باشند تا یک زنجیره تأمین کارآمد به‌وجود آورند و از تنگناهای گران قیمت جلوگیری کنند.


مزایای مدیریت زنجیره تأمین

مدیریت زنجیره تأمین مزایایی را ایجاد می‌کند که به سود بالا، تصویر بهتر برند و مزیت رقابتی بیشتر کمک می‌کند. این مزایا شامل موارد زیر است:

  • افزایش توانایی برای پیش‎‌بینی و برآورده کردن تقاضای مشتری
  • بهبود چشم‌انداز مدیریت ریسک و قابلیت‌های پیش‌بینی
  • ناکارآمدی و ضایعات کمتر در تولید
  • بهبود کیفیت
  • افزایش پایداری، هم از دیدگاه اجتماعی و هم از دیدگاه زیست محیطی
  • بهبود جریان نقدی
  • لجستیک کارآمد

مزایای مدیریت زنجیره تامین

جمع‌بندی

همان‌طور که گفتیم مدیریت زنجیره تأمین یا SCM برنامه‌ریزی و اجرای یکپارچه فرایندهای مورد‌نیاز برای مدیریت حرکت مواد، اطلاعات و سرمایه مالی در فعالیت‌هایی را شامل می‌شود که به طور کلی شامل برنامه‌ریزی تقاضا، منبع‌یابی، تولید، مدیریت موجودی، ذخیره سازی، حمل‌ونقل و بازگرداندن محصولات مازاد یا معیوب هستند.

از آنجا که این یک تعهد گسترده و پیچیده است، هریک از شرکا – از تأمین‌کنندگان گرفته تا تولیدکنندگان و فراتر از آن – باید برای ایجاد کارایی، مدیریت ریسک و تطبیق سریع با تغییرات، ارتباط برقرار کرده و با یکدیگر همکاری کنند.

علاوه‌براین، پایداری زنجیره تأمین که مسائل زیست محیطی، اجتماعی و حقوقی را پوشش می‌دهد از زمینه‌های مورد توجه شرکت‌های امروزی است.

اخذ گواهینامه ایزو معتبر

برای اخذ انواع گواهینامه ایزو می‌توانید از طریق صفحه دریافت ایزو درخواست خود را به صورت سریع ثبت کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید از طریق شماره‌های ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ با ما در تماس باشید یا از طریق تکمیل فرم اخذ ایزو کارشناسان ما با شما تماس خواهند گرفت.


این مقاله به صورت اختصاصی توسط تیم فنی ایزوسیستم آماده شده است، هرگونه بهره برداری بدون ذکر نام و آدرس منبع شرعا و قانونا ممنوع می باشد.

نیاز به مشاوره دارید؟ با ما تماس بگیرید...

تماس با ایزوسیستم ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳

ایزوسیستم برترین مرکز صدور مدارک بین المللی ایزو و دارنده مجوز سازمان صنعت، معدن و تجارت می باشد.

هشدار: مراقب نیش مراکز بدون مجوز رسمی در حوزه ی خدمات مشاوره و صدور گواهینامه های ایزو باشید!