ممیزی چیست؟ انواع ممیزی شرکت ها و ممیزی فرایند

ممیزی چیست

ممیزی چیست؟ (audit)

ممیزی چیست در ایزو ۹۰۰۱:۲۰۱۵ این‌گونه تعریف می‌شود: «فرایند سیستماتیک، مستقل و مستند برای به دست آوردن شواهد عینی و ارزیابی آن برای تعیین میزان برآورده شدن معیارهای ممیزی». حسابرسی با ممیزی به طور کامل تمام جنبه‌های یک تجارت، محصول یا خدمات را بررسی می‌کند و برای ارزیابی دقت و کارایی عملیات یک شرکت طراحی شده است.

فهرست مطالب

بازرسی چیست؟ (Inspection)

ایزو ۹۰۰۱:۲۰۱۵ بازرسی را به صورت «تعیین انطباق با الزامات مشخص شده» تعریف می‌کند. بازرسی معمولاً یک قطعه از تجهیزات، منطقه کاری یا یک فرد را ارزیابی می‌کند تا مشخص کند که آیا برخی از الزامات مشخص شده را برآورده می‌کند یا خیر.

این سبک از بازرسی‌ها را اغلب سازمان‌های نظارتی مانند سازمان غذا و دارو یا اداره ایمنی و بهداشت شغلی انجام می‌دهند. کارکنان داخلی نیز ممکن است بازرسی را انجام دهند.

ممیزی چیست

چگونه تفاوت بین ممیزی و بازرسی را تشخیص دهیم؟

فکر کردن به چرخه Plan-Do-Check-Act برای فهم تمایز بین ممیزی و بازرسی مفید است. در سطح بالا، بازرسی یک “Do” و ممیزی یک “Check” است.

  • بازرسی معمولاً عملیاتی است که یک مجموعه به دلیل رعایت تعهدات ملزم به انجام آن است.
  • ممیزی فرایندی است برای بررسی اینکه تعهدات رعایت شده و بازرسی‌های موردنیاز انجام شده است.

به عنوان مثال، یک مجوز عملیات زیست‌محیطی ممکن است به مرکزی نیاز داشته باشد تا بازرسی هفتگی روی یک قطعه از تجهیزات را انجام دهد و از عملکرد صحیح آن اطمینان حاصل کند. سپس شرکت یک ممیزی سالانه برای بررسی انطباق با الزامات انجام دهد.


تفاوت بین بازرسی و ممیزی چیست؟

ممیزی و بازرسی هر دو فرایندهای ارزیابی یک کسب‌وکار یا محصول هستند؛ اما تفاوت‌های کلیدی بین این دو وجود دارد که در ادامه با آن‌ها آشنا می‌شویم:

۱- محصول در مقابل فرایند

اصلی‌ترین تفاوت بین ممیزی و بازرسی، منبع است. ممیزی معمولاً به فرایندهای درون یک شرکت نگاه می‌کند، در حالی که بازرسی معمولاً بر محصول یا خدمات ارائه شده متمرکز است.

۲- عمق بررسی

بازرسی را معمولاً به الزامات مشخص‌شده‌ای محدود می‌کنند؛ اگر محصول یا خدمات، الزامات مشخص شده را برآورده کند، آن را قابل‌قبول تلقی می‌کنیم. اما، ممیزی را به‌صورت یک بررسی عمیق‌تر از محصول یا فرایند انجام می‌دهند.

۳- رسمی و مستند

همان‌طور که از تعریف ممیزی چیست مشخص است، ممیزی را فرایندی مستند و بسیار رسمی‌تر از بازرسی می‌دانیم.

۴- هدف

هدف اصلی حسابرسی بهبود فرایندها است؛ اما بازرسی را معمولاً برای تعیین اینکه آیا محصول یا خدمات با مشخصات، مطابقت دارد یا خیر استفاده می‌کنیم.

۵- بازه زمانی

ممیزی‌ها با شناسایی نقاط ضعف در سیستم و بررسی فرصت‌ برای بهبود فرایندها بر آینده تمرکز می‌کنند؛ اما بازرسی‌ها بر عملکرد گذشته فرایند تمرکز دارند.

تفاوت بین بازرس (inspector) و حسابرس (auditor) چیست؟

سبک فعالیت بازرس‌ها مبتنی بر مشاهده است و از اطلاعات بدست آمده برای شناسایی خطرات و اقدامات کنترلی استفاده می‌کنند؛ اما حسابرس‌ها رویه‌های طولانی مدتی را طی می‌کنند که شامل ارزیابی و بررسی فرایندهای یک سازمان می‌شود.

انواع بازرسی

  1. پیش تولید
  2. در حین تولید
  3. بازرسی نهایی

انواع ممیزی

ممیزی را به حالت‌های مختلفی دسته‌بندی می‌کنند. به عنوان مثال بر اساس محصول، فرایند و سیستم یا بر اساس :

  1. حسابرسی خارجی
  2. حسابرسی داخلی
  3. حسابرسی خدمات درآمد داخلی (IRS)

استانداردهای ایزو

مقایسه کلی ممیزی و بازرسی

تا اینجا با مفهوم دو پرسش اساسی بازرسی و ممیزی چیست آشنا شدیم.

ممیزی را معمولا کمتر از بازرسی انجام می‌دهند و هدف آن ارزیابی انطباق کلی با مقررات، سیاست‌های داخلی یا سایر محرک‌های انطباق است. ممیزی‌ها معمولاً توسط شخص ثالثی، در مجموعه مورد حسابرسی انجام می‌شود که می‌تواند شامل یک حسابرس از بخش شرکتی یا کاملاً خارج از شرکت باشد.

بازرسی‌ها را می‌توانیم به عنوان وظایف انطباق با چک لیست‌ها در نظر بگیریم. به‌عنوان‌مثال، بازرسی می‌تواند یک راستی آزمایی هدفمند باشد تا ببیند آیا یک تجهیزات یا فرایند خاص به روشی ایمن و بی ضرر برای محیط‌زیست کار می‌کند یا خیر.


اهمیت ممیزی چیست؟

ممیزی می‌تواند به شما بگوید که آیا الزامات مربوط به انطباق با ISO را برآورده می‌کنید یا خیر. می‌تواند نقاط ضعف در عملیات سازمان شما را آشکار کند، به‌طوری‌که قوی‌ترین استراتژی مدیریت ریسک ممکن را توسعه دهید.شما می‌توانید از ممیزی ایزو به‌عنوان بخشی از مراحل اولیه طرح ارزیابی ریسک استفاده کنید و به توسعه سیستم‌ها و پایگاه‌های مشتریان جدید دسترسی پیدا کنید.

چک‌لیست ممیزی چیست؟

چک لیست ممیزی ایزو یا چک لیست ممیزی داخلی را به‌عنوان بخشی از برنامه حسابرسی استانداردها تهیه کرده‌اند. بندهای اساسی از استاندارد که باید بررسی شوند را در این چک لیست‌ها ذکر می‌کنید. علاوه بر این، از چک لیست حسابرسی می‌توانید به‌عنوان یک دستورالعمل توسط حسابرسی شونده برای آماده‌سازی اولیه استفاده کنید. چک لیست ممیزی ایزو نشان می‌دهد که الزامات استاندارد را برآورده کرده‌اید. به طور معمول آن را یک نشانه انطباق یا عدم انطباق برای بندهای مربوطه می‌دانیم.

در طول ممیزی ISO چه اتفاقی می‌افتد؟

روند کلی ممیزی چیست؟ ممیزان ISO بر روی سیستم‌ها، محصولات یا فرایندها تمرکز می‌کنند. بسته به اینکه حسابرس سیستم مدیریت امنیت اطلاعات (ISMS) یا ایمنی محصول را ارزیابی می‌کند، مراحل متفاوت خواهند بود. صرف‌نظر از اینکه آیا در حال انجام ممیزی داخلی یا خارجی استانداردها هستید، حسابرس سیستم‌های شما را با چک‌لیست ممیزی آزمایش می‌کند. او تعیین می‌کند که آیا عملیات روزانه با استانداردها مطابقت دارد یا خیر، و پیشرفت در کاهش شکاف‌ها یا عدم انطباق‌های قبلی را ارزیابی می‌کند.


انواع ممیزی چیست؟

انواع ممیزی چیست؟ ممیزی ره به چهار دسته تقسیم می‌کنند: داخلی، خارجی، گواهینامه و نظارت. شما می‌توانید بسته به اهداف انطباق و صدور گواهینامه، دامنه، مقیاس و بودجه نوع آن را انتخاب کنید.

۱- ممیزی داخلی

ممیزی داخلی ایزو می‌تواند توسط یک حسابرس تعیین شده در شرکت شما انجام شود. این نوع از ممیزی را می‌توانید برای اطمینان از اینکه شرکت شما استانداردهای ISO را به‌عنوان مدلی برای بهترین شیوه‌ها اتخاذ می‌کند، به کار ببرید. استفاده از چک‌لیست برای مشاهده اینکه چگونه سیستم‌های سازمان شما مطابق با دستورالعمل‌های ISO است به حسابرسان داخلی کمک می‌کند.

۲- ممیزی خارجی

ممیزی‌های خارجی توسط حسابرسان شخص ثالث برای ارزیابی انطباق سازمان با استانداردها انجام می‌شود. چند نوع ممیزی خارجی از جمله ممیزی مشتریان و تأمین‌کنندگان وجود دارد، زیرا بسیاری از استانداردهای ISO نیاز به انطباق توسط همه اعضای زنجیره تأمین دارند. ممیزی‌های گواهی و نظارت نیز زیرمجموعه حسابرسی خارجی قرار می‌گیرند.

۳- صدور گواهینامه و ممیزی مجدد

ممیزی مجدد چیست؟ ممیزی دررابطه‌با برخی از استانداردها و سازمان‌های خاص الزامی است. در این مواقع قبل از صدور گواهینامه، یک مرجع صدور ممیزی را انجام داده و گواهی انطباقی صادر می‌کند که انقضا سه‌ساله دارد. سازمان شما نیز تضمین می‌کند که فرایندها، کنترل‌های محصول و سیستم‌هایی را که تحت پوشش آن گواهی هستند، حفظ کند. پس از پایان بازه ۳ ساله شما مجددا به ممیزی و صدور گواهی نیاز دارید.

۴- ممیزی‌های نظارتی

هنگامی که گواهینامه ISO را دریافت کردید، باید حداقل سالی یک‌بار ممیزی نظارتی را با سازمان صدور گواهینامه برنامه‌ریزی کنید. ممیزی نظارتی شامل بررسی مدیریت، اقدامات مرتبط با تصحیح عدم انطباق‌های قبلی و بررسی نحوه پاسخ سازمان به توصیه‌های ممیزی داخلی می‌شود.

تفاوت بین ممیزی و بازرسی


چگونه برای ممیزی ISO آماده شوم؟

هر ممیزی که انجام می‌دهید به شما کمک می‌کند تا برای ممیزی بعدی آماده شوید. ممیزی‌های داخلی به شما کمک می‌کند تا برای ممیزی‌های نظارتی آماده شوید و ممیزی‌های نظارتی به شما کمک می‌کنند تا برای ممیزی‌های تأیید مجدد آماده شوید. در ادامه نکاتی را مطرح می‌کنیم که در روند ممیزی اولیه به ما کمک می‌کند:

۱- یک برنامه حسابرسی ایجاد کنید

یک برنامه زمانی برای ممیزی‌های خود ایجاد کنید و به آن پایبند باشید. با برنامه زمانی خود برای ممیزی داخلی شروع کنید. در جدول زمانی را برای تکمیل پروژه‌ها یا کاهش مشکلات انعطاف‌پذیری ایجاد کنید و به سمت یک جدول زمانی تخمینی برای تعامل با یک نهاد گواهی‌کننده پیشرفت کنید.

۲- چک‌لیست‌های حسابرسی را جمع‌آوری کنید

چک‌لیست‌های ممیزی چیست؟ به‌طورکلی، چک‌لیست ممیزی تضمین می‌کند که متوجه می‌شوید چگونه حسابرسی با اهداف و زمینه کلی کسب‌وکار مطابقت دارد و شما را گام‌به‌گام در فرایند ممیزی قابل‌اجرا راهنمایی می‌کند. به طور مفصل، هر جزء از استاندارد ایزو خاصی را که به دنبال آن هستید، پوشش می‌دهد؛ همچنین ارزیابی می‌کند که آیا آن الزامات را برآورده می‌کنید یا نیاز به اصلاح در سیستم‌ها، فرایندها یا محصولات خود دارید.

۳- اهداف خود را تعیین کنید

اگر هدف شما دستیابی به گواهینامه است، بهتر است هنگام ایجاد برنامه حسابرسی خود، این هدف را در نظر داشته باشید. صدور گواهینامه می‌تواند زمان بر باشد، به‌خصوص زمانی که شما تجزیه‌وتحلیل شکاف را انجام می‌دهید و عدم انطباق‌ها را کاهش می‌دهید. آگاهی از هدف به شما کمک می‌کند تا هنگام ممیزی در زمان و هزینه خود صرفه‌جویی کنید.

۴- محیط را سازماندهی کنید

اگر یک حسابرس شخص ثالث را به محیط کار خود دعوت می‌کنید، ساماندهی و تمیز بودن فضا را فراموش نکنید. آماده‌بودن اسناد شما برای بررسی، زمان لازم برای انجام ممیزی را کوتاه می‌کند و به حسابرس شما کمک می‌کند کار را ساده کند تا بهترین بازخورد ممکن را برای بهبود ارائه دهد.

۵- ابتدا حسابرسی‌های داخلی را انجام دهید

ممیزی داخلی بهترین آمادگی شما برای ممیزی‌های خارجی، صدور گواهینامه یا نظارت است. حسابرسان می‌خواهند در مورد پیشرفت شما به سمت اهداف و بهبود سیستم‌های شما برای هماهنگی با استانداردهای ایزو بدانند. ممیزی داخلی این فرایند را آغاز می‌کند و به حسابرسان شما نشان می‌دهد که سازمان شما در مورد انطباق با الزامات این استانداردها جدی است.


جمع‌بندی

بازرسی‌ها و ممیزی‌ها دو نوع مختلف نظارت فعال هستند که بازخوردی را برای جلوگیری از وقوع حوادث و صدمات ارائه می‌دهند: بازرسی‌ها به مواردی می‌پردازند که علل فوری حوادث هستند، در حالی که ممیزی‌ها به مناطقی می‌پردازند که می‌توانند علل اصلی حوادث باشند.

سوالات متداول

در این مقاله بررسی کردیم که ممیزی ISO به سازمان‌ها فواید متعددی ارائه می‌دهد. این فواید شامل بهبود عملکرد سازمان، افزایش رضایت مشتریان، کاهش خطاها و هزینه‌ها، افزایش اعتماد عمومی، رقابت‌پذیری بیشتر در بازار و بهبود فرآیندهای داخلی می‌شوند. در ادامه به برخی سوالات متداول در این باره پاسخ می‌دهیم:

ممیزی ایزو را چیست؟

ممیزی ISO فرایندی است که در آن یک ممیز خارجی یا داخلی، سازمان را بررسی می‌کند تا مطمئن شود که سازمان مورد بررسی، استانداردهای ایزو را رعایت می‌کند و سیستم مدیریت کیفیت، محیط زیست، ایمنی و سایر استانداردها را پیاده‌سازی کرده است.

چگونه می‌توانم یک ممیز ایزو بشوم؟

برای اینکه به یک ممیز ایزو تبدیل بشوید، معمولاً به داشتن تجربه کاری و آموزش مرتبط با استانداردهای ISO نیاز دارید. ممیزان ایزو می‌توانند توسط سازمان‌های معتبر ممیزی یا به صورت مستقل فعالیت کنند. همچنین، حضور در دوره‌های آموزشی ممیزی و دریافت گواهینامه ممیزی می‌تواند به شما در این زمینه کمک کند.

چه تفاوتی بین ممیزی داخلی و خارجی وجود دارد؟

ممیزی داخلی را افرادی انجام می‌دهند که درون سازمان مشغول به کار هستند. معمولا سازمان این افراد را برای انجام مسئولیت ارزیابی و بررسی استانداردهای ISO آموزش می‌دهد. ممیزان خارجی هم که از سازمان خارجی هستند و مستقل از سازمان مورد ممیزی عمل می‌کنند. این ممیزان معمولاً در سازمان‌های معتبر ممیزی فعالیت می‌کنند.

شغل ممیزی چیست؟

یک ممیز، مسئولیت ارزیابی و بررسی استانداردها، سیستم‌ها و فرآیندهای یک سازمان را به منظور تأیید رعایت استانداردها و ارائه گواهینامه‌های مربوطه بر عهده می‌گیرد. ممیزان می‌توانند به صورت داخلی در سازمان‌ها یا به صورت خارجی توسط سازمان‌های مستقل ممیزی فعالیت کنند.

مقالات مرتبط

برای آشنایی بیشتر با مفهوم « ممیزی چیست » پیشنهاد می‌کنیم مقالات زیر را نیز مطالعه کنید:

نکاتی مهم پیش از ممیزی سازمان شما جهت دریافت گواهینامه ایزو

آشنایی با استاندارد ایزو ۱۹۰۱۱ (دستورالعمل های مربوط به ممیزی استانداردهای ایزو)

آشنایی با ایزو ۱۷۰۲۰ (استاندارد اعتبارسنجی نهادهای بازرسی)

اخذ گواهینامه ایزو معتبر

پس از آشنایی با مفهوم ایزو برای اخذ ایزو از طریق صفحه دریافت ایزو درخواست خود را به صورت سریع ثبت کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید از طریق شماره‌های ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ با ما در تماس باشید یا از طریق تکمیل فرم اخذ ایزو کارشناسان ما با شما تماس خواهند گرفت.


این مقاله به صورت اختصاصی توسط تیم فنی ایزوسیستم آماده شده است، هرگونه بهره برداری بدون ذکر نام و آدرس منبع شرعا و قانونا ممنوع می باشد.

نیاز به مشاوره دارید؟ با ما تماس بگیرید...

تماس با ایزوسیستم ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳

ایزوسیستم برترین مرکز صدور مدارک بین المللی ایزو و دارنده مجوز سازمان صنعت، معدن و تجارت می باشد.

هشدار: مراقب نیش مراکز بدون مجوز رسمی در حوزه ی خدمات مشاوره و صدور گواهینامه های ایزو باشید!