ممیزی چیست؟ انواع ممیزی شرکت ها و ممیزی فرایند

ممیزی چیست

ممیزی چیست؟ (audit)

ممیزی چیست در ایزو ۹۰۰۱:۲۰۱۵ این‌گونه تعریف می‌شود: «فرایند سیستماتیک، مستقل و مستند برای به دست آوردن شواهد عینی و ارزیابی آن برای تعیین میزان برآورده شدن معیارهای ممیزی»

حسابرسی با ممیزی به طور کامل تمام جنبه‌های یک تجارت، محصول یا خدمات را بررسی می‌کند و برای ارزیابی دقت و کارایی عملیات یک شرکت طراحی شده است.

بازرسی چیست؟ (Inspection)

ایزو ۹۰۰۱:۲۰۱۵ بازرسی به صورت «تعیین انطباق با الزامات مشخص شده» تعریف می‌کند.

بازرسی معمولاً یک قطعه از تجهیزات، منطقه کاری یا یک فرد را ارزیابی می‌کند تا مشخص کند که آیا برخی از الزامات مشخص شده را برآورده می‌کند یا خیر.

این سبک از بازرسی‌ها اغلب توسط سازمان‌های نظارتی مانند سازمان غذا و دارو یا اداره ایمنی و بهداشت شغلی انجام می‌شود. کارکنان داخلی نیز ممکن است بازرسی را انجام دهند.

ممیزی چیست

چگونه تفاوت بین ممیزی و بازرسی را تشخیص دهیم؟

فکر کردن به چرخه Plan-Do-Check-Act برای تمایز بین ممیزی و بازرسی مفید است. در سطح بالا، بازرسی یک “Do” و ممیزی یک “Check” است.

  • بازرسی معمولاً عملیاتی است که یک مجموعه به دلیل رعایت تعهدات ملزم به انجام آن است.
  • ممیزی فرایندی است برای بررسی اینکه تعهدات رعایت شده و بازرسی‌های موردنیاز انجام شده است.

به عنوان مثال، یک مجوز عملیات زیست‌محیطی ممکن است به مرکزی نیاز داشته باشد تا بازرسی هفتگی روی یک قطعه از تجهیزات را انجام دهد و از عملکرد صحیح آن اطمینان حاصل کند. سپس شرکت یک ممیزی سالانه برای بررسی انطباق با الزامات انجام دهد.


تفاوت بین بازرسی و ممیزی چیست؟

ممیزی و بازرسی هر دو فرایندهای ارزیابی یک کسب‌وکار یا محصول هستند؛ اما تفاوت‌های کلیدی بین این دو وجود دارد که در ادامه با آن‌ها آشنا می‌شویم:

۱- محصول در مقابل فرایند

اصلی‌ترین تفاوت بین ممیزی و بازرسی، منبع است. ممیزی معمولاً به فرایندهای درون یک شرکت نگاه می‌کند، در حالی که بازرسی معمولاً بر محصول یا خدمات ارائه شده متمرکز است.

۲- عمق بررسی

بازرسی معمولاً محدود به الزامات مشخص شده است؛ اگر محصول یا خدمات، الزامات مشخص شده را برآورده کند، قابل قبول تلقی می‌شود. از سوی دیگر، ممیزی معمولاً یک بررسی عمیق‌تر از محصول یا فرایند است.

۳- رسمی و مستند

همان‌طور که از تعریف ممیزی چیست مشخص است، ممیزی فرایندی مستند و بسیار رسمی‌تر از بازرسی است.

۴- هدف

هدف اصلی حسابرسی بهبود فرایندها است؛ اما بازرسی معمولاً برای تعیین اینکه آیا محصول یا خدمات با مشخصات، مطابقت دارد یا خیر استفاده می‌شود.

۵- بازه زمانی

ممیزی‌ها با شناسایی نقاط ضعف در سیستم و بررسی فرصت‌ برای بهبود فرایندها بر آینده تمرکز می‌کنند؛ اما بازرسی‌ها بر عملکرد گذشته فرایند متمرکز است.

تفاوت بین بازرس (inspector) و حسابرس (auditor) چیست؟

سبک فعالیت بازرس‌ها مبتنی بر مشاهده است و از اطلاعات بدست آمده برای شناسایی خطرات و اقدامات کنترلی استفاده می‌کنند؛ اما حسابرس‌ها رویه‌های طولانی مدتی را طی می‌کنند که شامل ارزیابی و بررسی فرایندهای یک سازمان می‌شود.

انواع بازرسی

  1. پیش تولید
  2. در حین تولید
  3. بازرسی نهایی

انواع ممیزی

ممیزی را به حالت‌های مختلفی دسته‌بندی می‌کنند. به عنوان مثال بر اساس محصول، فرایند و سیستم یا بر اساس :

  1. حسابرسی خارجی
  2. حسابرسی داخلی
  3. حسابرسی خدمات درآمد داخلی (IRS)

استانداردهای ایزو

مقایسه کلی ممیزی و بازرسی

تا اینجا با مفهوم دو پرسش اساسی بازرسی و ممیزی چیست آشنا شدیم.

ممیزی معمولا کمتر از بازرسی انجام می‌شود و هدف آن ارزیابی انطباق کلی با مقررات، سیاست‌های داخلی یا سایر محرک‌های انطباق است. ممیزی‌ها معمولاً توسط شخص ثالثی، در مجموعه مورد حسابرسی انجام می‌شود که می‌تواند شامل یک حسابرس از بخش شرکتی یا کاملاً خارج از شرکت باشد.

بازرسی‌ها را می‌توان به عنوان وظایف انطباق با چک لیست‌ها در نظر گرفت. به‌عنوان‌مثال، بازرسی می‌تواند یک راستی آزمایی هدفمند باشد تا ببیند آیا یک تجهیزات یا فرایند خاص به روشی ایمن و بی ضرر برای محیط‌زیست کار می‌کند یا خیر.


اهمیت ممیزی چیست؟

ممیزی می‌تواند به شما بگوید که آیا الزامات مربوط به انطباق با ISO را برآورده می‌کنید یا خیر. می‌تواند نقاط ضعف در عملیات سازمان شما را آشکار کند، به‌طوری‌که قوی‌ترین استراتژی مدیریت ریسک ممکن را توسعه دهید. ممیزی ایزو می‌تواند بخشی از مراحل اولیه طرح ارزیابی ریسک باشد، اما همچنین می‌تواند به شما در توسعه سیستم‌ها یا نزدیک‌شدن به پایگاه‌های مشتریان جدید کمک کند.

در طول ممیزی ISO چه اتفاقی می‌افتد؟

روند کلی ممیزی چیست؟ ممیزی ISO بر روی سیستم‌ها، محصولات یا فرایندها تمرکز دارد. بسته به اینکه حسابرس سیستم مدیریت امنیت اطلاعات (ISMS) یا ایمنی محصول را ارزیابی می‌کند، مراحل متفاوت خواهند بود. صرف‌نظر از اینکه آیا در حال انجام ممیزی داخلی یا خارجی استانداردها هستید، حسابرس سیستم‌های شما را با چک‌لیست ممیزی آزمایش می‌کند. او تعیین می‌کند که آیا عملیات روزانه با استانداردها مطابقت دارد یا خیر، و پیشرفت در کاهش شکاف‌ها یا عدم انطباق‌های قبلی را ارزیابی می‌کند.


انواع ممیزی چیست؟

انواع ممیزی چیست؟ چهار نوع ممیزی وجود دارد: داخلی، خارجی، گواهینامه و نظارت. انتخاب نوع، بسته به اهداف انطباق و صدور گواهینامه، دامنه، مقیاس و بودجه شما تغییر می‌کند.

۱- ممیزی داخلی

ممیزی داخلی ایزو می‌تواند توسط یک حسابرس تعیین شده در شرکت شما انجام شود و زمینه‌ساز مهمی برای صدور گواهینامه، نظارت یا ممیزی‌های تأیید مجدد است. این نوع از ممیزی می‌تواند برای اطمینان از اینکه شرکت شما استانداردهای ISO را به‌عنوان مدلی برای بهترین شیوه‌ها اتخاذ می‌کند، به کار رود. استفاده از چک‌لیست برای مشاهده اینکه چگونه سیستم‌های سازمان شما مطابق با دستورالعمل‌های ISO است به حسابرسان داخلی کمک می‌کند.

۲- ممیزی خارجی

ممیزی‌های خارجی توسط حسابرسان شخص ثالث برای ارزیابی انطباق سازمان با استانداردها انجام می‌شود. چند نوع ممیزی خارجی از جمله ممیزی مشتریان و تأمین‌کنندگان وجود دارد، زیرا بسیاری از استانداردهای ISO نیاز به انطباق توسط همه اعضای زنجیره تأمین دارند. ممیزی‌های گواهی و نظارت نیز زیرمجموعه حسابرسی خارجی قرار می‌گیرند.

۳- صدور گواهینامه و ممیزی مجدد

ممیزی مجدد چیست؟ ممیزی دررابطه‌با برخی از استانداردها و سازمان‌های خاص الزامی است. در این مواقع قبل از صدور گواهینامه، یک مرجع صدور ممیزی را انجام داده و گواهی انطباقی صادر می‌کند که انقضا سه‌ساله دارد. سازمان شما نیز تضمین می‌کند که فرایندها، کنترل‌های محصول و سیستم‌هایی را که تحت پوشش آن گواهی هستند، حفظ کند. پس از پایان بازه ۳ ساله شما مجددا به ممیزی و صدور گواهی نیاز دارید.

۴- ممیزی‌های نظارتی

هنگامی که سازمان شما گواهینامه ISO را دریافت کرد، باید حداقل سالی یک‌بار ممیزی نظارتی را با سازمان صدور گواهینامه برنامه‌ریزی کنید. ممیزی نظارتی شامل بررسی مدیریت، اقدامات مرتبط با تصحیح عدم انطباق‌های قبلی و بررسی نحوه پاسخ سازمان به توصیه‌های ممیزی داخلی است.

تفاوت بین ممیزی و بازرسی


چگونه برای ممیزی ISO آماده شوم؟

هر ممیزی که انجام می‌دهید به شما کمک می‌کند تا برای ممیزی بعدی آماده شوید. ممیزی‌های داخلی به شما کمک می‌کند تا برای ممیزی‌های نظارتی آماده شوید و ممیزی‌های نظارتی به شما کمک می‌کنند تا برای ممیزی‌های تأیید مجدد آماده شوید. در ادامه نکاتی را مطرح می‌کنیم که در روند ممیزی اولیه به ما کمک می‌کند:

۱- یک برنامه حسابرسی ایجاد کنید

یک برنامه زمانی برای ممیزی‌های خود ایجاد کنید و به آن پایبند باشید. با برنامه زمانی خود برای ممیزی داخلی شروع کنید. در جدول زمانی را برای تکمیل پروژه‌ها یا کاهش مشکلات انعطاف‌پذیری ایجاد کنید و به سمت یک جدول زمانی تخمینی برای تعامل با یک نهاد گواهی‌کننده پیشرفت کنید.

۲- چک‌لیست‌های حسابرسی را جمع‌آوری کنید

چک‌لیست‌های ممیزی چیست؟ به‌طورکلی، چک‌لیست ممیزی تضمین می‌کند که متوجه می‌شوید چگونه حسابرسی با اهداف و زمینه کلی کسب‌وکار مطابقت دارد و شما را گام‌به‌گام در فرایند ممیزی قابل‌اجرا راهنمایی می‌کند. به طور مفصل، هر جزء از استاندارد ایزو خاصی را که به دنبال آن هستید، پوشش می‌دهد؛ همچنین ارزیابی می‌کند که آیا آن الزامات را برآورده می‌کنید یا نیاز به اصلاح در سیستم‌ها، فرایندها یا محصولات خود دارید.

۳- اهداف خود را تعیین کنید

اگر هدف شما دستیابی به گواهینامه است، بهتر است هنگام ایجاد برنامه حسابرسی خود، این هدف را در نظر داشته باشید. صدور گواهینامه می‌تواند زمان بر باشد، به‌خصوص زمانی که شما تجزیه‌وتحلیل شکاف را انجام می‌دهید و عدم انطباق‌ها را کاهش می‌دهید. آگاهی از هدف به شما کمک می‌کند تا هنگام ممیزی در زمان و هزینه خود صرفه‌جویی کنید.

۴- محیط را سازماندهی کنید

اگر یک حسابرس شخص ثالث را به محیط کار خود دعوت می‌کنید، سازماندهی شده و تمیز بودن فضا بسیار کمک‌کننده است. آماده‌بودن اسناد شما برای بررسی، زمان لازم برای انجام ممیزی را کوتاه می‌کند و به حسابرس شما کمک می‌کند کار را ساده کند تا بهترین بازخورد ممکن را برای بهبود ارائه دهد.

۵- ابتدا حسابرسی‌های داخلی را انجام دهید

ممیزی داخلی بهترین آمادگی شما برای ممیزی‌های خارجی، صدور گواهینامه یا نظارت است. حسابرسان می‌خواهند در مورد پیشرفت شما به سمت اهداف و بهبود سیستم‌های شما برای هماهنگی با استانداردهای ایزو بدانند. ممیزی داخلی این فرایند را آغاز می‌کند و به حسابرسان شما نشان می‌دهد که سازمان شما در مورد انطباق با الزامات این استانداردها جدی است.


جمع‌بندی

بازرسی‌ها و ممیزی‌ها دو نوع مختلف نظارت فعال هستند که بازخوردی را برای جلوگیری از وقوع حوادث و صدمات ارائه می‌دهند: بازرسی‌ها به مواردی می‌پردازند که علل فوری حوادث هستند، در حالی که ممیزی‌ها به مناطقی می‌پردازند که می‌توانند علل اصلی حوادث باشند.

مقالات مرتبط

برای آشنایی بیشتر با مفهوم « ممیزی چیست » پیشنهاد می‌کنیم مقالات زیر را نیز مطالعه کنید:

نکاتی مهم پیش از ممیزی سازمان شما جهت دریافت گواهینامه ایزو

آشنایی با استاندارد ایزو ۱۹۰۱۱ (دستورالعمل های مربوط به ممیزی استانداردهای ایزو)

آشنایی با ایزو ۱۷۰۲۰ (استاندارد اعتبارسنجی نهادهای بازرسی)

اخذ گواهینامه ایزو معتبر

ایزوسیستم با همکاری برترین مراجع صدور (CB)، انواع گواهینامه‌های بین‌المللی ISO را برای سازمان‌ها و سایر مراکز تجاری و غیرتجاری صادر می‌کند. این مجموعه در قالب سایت گواهینامه ایزو نیز فعالیت دارد. شرکت دانش بنیان خانه مدیران، ایزوسیستم را به‌عنوان برند تجاری خود ثبت کرده و از سال ۱۳۸۵ در حوزه ارائه خدمات مشاور مدیریت و صدور گوهینامه‌های بین‌المللی ایزو فعالیت می‌کند.

پس از آشنایی با مفاهیم iso چیست ؟ ( ایزو چیست ؟) برای اخذ ایزو از طریق صفحه دریافت ایزو درخواست خود را به صورت سریع ثبت کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید از طریق شماره‌های ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ با ما در تماس باشید یا از طریق تکمیل فرم اخذ ایزو کارشناسان ما با شما تماس خواهند گرفت.


این مقاله به صورت اختصاصی توسط تیم فنی ایزوسیستم آماده شده است، هرگونه بهره برداری بدون ذکر نام و آدرس منبع شرعا و قانونا ممنوع می باشد.

نیاز به مشاوره دارید؟ با ما تماس بگیرید...

تماس با ایزوسیستم ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳

ایزوسیستم برترین مرکز صدور مدارک بین المللی ایزو و دارنده مجوز سازمان صنعت، معدن و تجارت می باشد.

هشدار: مراقب نیش مراکز بدون مجوز رسمی در حوزه ی خدمات مشاوره و صدور گواهینامه های ایزو باشید!