الزامات ایزو ۱۴۰۰۱

الزامات ایزو  ۱۴۰۰۱ چیست؟

الزامات ایزو ۱۴۰۰۱ مجموعه‌ای از عناصر استاندارد را ارائه می‌دهد تا شما را در اجرای یک سیستم مدیریت زیست‌محیطی (EMS) موفق راهنمایی کند. این اصول به گونه‌ای طراحی شده‌اند که برای هر سازمانی، صرف‌نظر از اندازه، نوع، مکان یا سطح بلوغ آن قابل اجرا باشد.

الزامات این استاندارد به‌طورکلی به ۱۰ بخش تفکیک شده است. بخش‌های یک تا سه شامل هیچ الزامی نمی‌شود، اما در عوض به محدوده استاندارد، مراجع هنجاری، اصطلاحات و تعاریف استفاده شده در استاندارد می‌پردازد. بخش‌های ۴ تا ۱۰ حاوی الزامات یک EMS هستند.

ایزو ۱۴۰۰۱ چیست؟

ایزو ۱۴۰۰۱ به یک استاندارد برای طراحی و پیاده‌سازی سیستم مدیریت زیست‌محیطی تبدیل شده است. جدیدترین نسخه الزامات سیستم مدیریت زیست‌محیطی در سال ۲۰۱۵ منتشر شد.

این سیستم باید برای شرکت خاص شما تنظیم شود؛ زیرا فقط شرکت شما الزامات قانونی دقیق و تعاملات محیطی را خواهد داشت که با فرایندهای تجاری خاص شما مطابقت دارد.

سیستم مدیریت زیست محیطی

مدارک ایزو ۱۴۰۰۱

ایزو ۱۴۰۰۱ از شما می‌خواهد که شواهد مستندی مبنی بر اینکه سیستم مدیریت زیست‌محیطی (EMS) شما استانداردهای لازم را برآورده می‌کند، ارائه کنید. اگرچه الزامات روشنی در مورد نوع اسنادی که باید ارائه دهید وجود دارد، نحوه عملکرد و نحوه ثبت شواهد توسط استاندارد تعیین نشده است.

هدف از ارائه اسناد این است که اطمینان حاصل شود فرایندهای زیست‌محیطی قوی در بستر مجموعه شما وجود دارد. برخی از این اسناد ثابت می‌کند که کل سازمان شما از اهداف زیست‌محیطی آگاه است و در جهت رسیدن به آن تلاش می‌کند.

هدف از پیاده‌سازی الزامات ایزو ۱۴۰۰۱

سازمان شما باید اهداف زیست‌محیطی و یک برنامه روشن برای چگونگی دستیابی به آن اهداف داشته باشد. نتایج امتیازدهی ریسک جنبه‌های زیست‌محیطی می‌تواند به کسب‌وکار کمک کند تا فعالیت‌هایی را که از نظارت بر آن‌ها سود می‌برند را اولویت‌بندی کند.


الزامات ایزو ۱۴۰۰۱ چیست؟

همان‌طور که گفته شد بندهای ۴ تا ۱۰ از متن این استاندارد، الزامات را شرح می‌دهند. در ادامه عناوین این بندها و توضیح مختصری از هر یک را شرح می‌دهیم:

۴) زمینه سازمان

۵) رهبری

۶) برنامه‌ریزی

۷) پشتیبانی

۸) عملیات

۹) ارزیابی عملکرد

۱۰) بهبود

۴- زمینه سازمان

این بخش به الزامات کلی برای EMS از جمله درک زمینه سازمانی شما، نیازها و مستندات دامنه سیستم مدیریت محیطی می‌پردازد.

۵- رهبری

الزامات مدیریت ارشد را برای نشان‌دادن رهبری و تعهد به EMS و شناسایی نقش‌ها، مسئولیت‌ها و اختیارات سازمانی که در EMS حضور خواهند داشت، مشخص می‌کند. این سیاست باید متضمن تعهد به جلوگیری از آلودگی و رعایت کلیه الزامات قانونی که شرکت مشمول آن است باشد.

بیشتر بخوانید:  سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی - مشاغل چه چیزی باید بدانند؟

۶- برنامه‌ریزی

بخش برنامه‌ریزی بر نیاز به شناسایی و برنامه‌ریزی برای پرداختن به ریسک‌ها و فرصت‌های EMS، نحوه تعامل فرایندهای سازمان با محیط و همچنین به روز نگه داشتن شرکت تاکید می‌کند.

۷- پشتیبانی

این بزرگ‌ترین بخش از الزامات ایزو ۱۴۰۰۱ است که به ارزیابی شایستگی، آموزش و آگاهی می‌پردازد. این الزامات شامل نحوه کنترل اطلاعات مستند و ارتباطات داخلی و خارجی مرتبط با سیستم مدیریت محیط‍زیست شما است.

۸- عملیات

اگرچه این بخش کوچکی است، اما بسیار مهم است؛ زیرا الزاماتی را در مورد نحوه برنامه‌ریزی شما برای کنترل عملیات، نحوه آماده‌سازی و واکنش به موقعیت‌های محیطی اضطراری تعیین می‌کند.

۹- ارزیابی عملکرد

از مهم‌ترین بخش‌ها ارزیابی عملکرد است که به نحوه نظارت، اندازه‌گیری، تجزیه‌وتحلیل و ارزیابی فرایندهای EMS می‌پردازد. بخشی از بررسی این است که مطمئن شویم منابع کافی برای پیاده‌سازی استاندارد اعمال شده تا بتواند به درستی کار کند و عدم تطابق با الزامات شناسایی شود.

۱۰- بهبود

بخش آخر مربوط به نحوه رسیدگی به عدم انطباق در فرایندهای EMS، اقدامات اصلاحی موردنیاز برای این عدم انطباق‌ها و فعالیت‌های بهبود مستمر است.

الزامات ایزو ۱۴۰۰۱


برخی از مشکلات در پیاده‌سازی الزامات ایزو ۱۴۰۰۱

بزرگ‌ترین مشکل اجرایی‌کردن الزامات ایزو ۱۴۰۰۱ این است که اطمینان حاصل شود مجموعه حاصل از سیاست‌ها، رویه‌ها، فرایندها و سوابق نیازهای شرکت را برآورده و در عین حال امکان بهبود سیستم را فراهم می‌کند.

محدوده سیستم مدیریت زیست‌محیطی

دامنه الزامات ایزو ۱۴۰۰۱، نوع عملیاتی را که EMS شما پوشش می‌دهد و مرزهای آن را مشخص می‌کند. تعیین مرزها مستلزم آن است که مشخص کنید کدام بخش از سازمان شما مشمول این سیستم خواهد بود.

در بیشتر موارد، سیستم مدیریت زیست‌محیطی شما بر روی کل سازمان شما اعمال می‌شود، اما ممکن است شرایطی وجود داشته باشد که در آن بخشی از فرایند تحت حیطه سیستم مدیریت شما قرار نگیرد یا نامناسب باشد؛ در این صورت دامنه خاص‌تری موردنیاز خواهد بود.

سیاست زیست‌محیطی ایزو ۱۴۰۰۱

خط‌مشی زیست‌محیطی به طور خلاصه تعهد سازمان شما را برای پذیرفتن مسئولیت اثرات بر محیط‌زیست و هرگونه الزامات قانونی شرح می‌دهد. اخذ این گواهینامه شامل تعهد روشن برای جلوگیری از آلودگی، بهبود مستمر و تحقق اهداف زیست‌محیطی است.


ارزیابی ریسک‌ها و فرصت‌های زیست‌محیطی

به کمک الزامات ایزو ۱۴۰۰۱ می‌توانید خطرات و فرصت‌های زیست‌محیطی را که ممکن است برای راه‌اندازی سازمان با آن‌ها مواجه شوید، بررسی کنید. ریسک شامل خطرات در شرایط غیرعادی و اضطراری و فرصت شامل پذیرش تغییر و بهبود محیطی است.

شما باید بتوانید روش و رویکردی را که استفاده می‌کنید، همراه با شواهد مستندی مانند یک طرح تجاری، استراتژی یا برنامه عملیاتی توضیح دهید.

بیشتر بخوانید:  طوفان فکری (تبادل اندیشه) چیست؟

ارزیابی جنبه‌های زیست‌محیطی

جنبه‌های زیست‌محیطی فعالیت‌هایی هستند که بر محیط‌زیست تأثیر می‌گذارند. ازآنجایی‌که هر کسب‌وکاری مواد و انرژی مصرف و ضایعات تولید می‌کند، در نتیجه اثرات زیست‌محیطی رخ می‌دهد.

نمونه‌هایی از جنبه‌های زیست‌محیطی عبارت‌اند از:

  • استفاده از آب و برق و گاز و …
  • تولید زباله
  • انتشارات دود و آلودگی
  • دفع پساب

هنگامی که این جنبه‌های زیست‌محیطی را شناسایی کردید، باید تأثیری که می‌توانند بر محیط‌زیست داشته باشند را تعیین کنید و با استفاده از یک سیستم امتیازدهی «ریسک» جنبه‌هایی را که مهم‌تر هستند را شناسایی کنید.

گواهینامه ایزو 14001

رویه‌های کنترل عملیاتی در الزامات ایزو ۱۴۰۰۱

الزامات ایزو ۱۴۰۰۱ سازمان‌ها را تشویق می‌کند که کنترل‌های عملیاتی خود را به شیوه‌ای متناسب با بخشی که در آن فعالیت می‌کنند، تعریف و اجرا کنند. متن استاندارد، این کنترل‌ها یا نحوه اجرای آن‌ها را مشخص نمی‌کند، اما شما باید شواهدی مستند را نگه دارید که نشان دهد کنترل‌های عملیاتی شما قابل اطمینان هستند.

رویه آمادگی و واکنش اضطراری

شرایط اضطراری می‌تواند شرایطی باشد که در سازمان شما ایجاد می‌شود و محیط یا رویدادهای محیطی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. شما باید نشان دهید که سازمان شما می‌تواند به هر یک از آن‌ها پاسخ دهد.

شما باید فرایندهایی داشته باشید که بتوانند شرایط اضطراری را شناسایی کرده و به آن‌ها پاسخ دهند. این پاسخ ها باید اطمینان حاصل کنند که هر گونه تأثیر زیست‌محیطی به حداقل می‌رسد.

نظارت بر اطلاعات عملکرد

یکی از مزایای الزامات ایزو ۱۴۰۰۱ تاکید آن بر بهبود مستمر است؛ به همین دلیل است که بخش کلیدی EMS نظارت بر عملکرد و اثربخشی آن است.

شما باید سابقه‌ای از این ارزیابی‌ها و همچنین شواهدی داشته باشید که نشان دهد سازمان شما چه چیزی را اندازه‌گیری می‌کند و اینکه نتایج هر تصمیمی کنترل فرایند مناسب را تضمین می‌کند.


ثبت تعهدات نسبت به الزامات ایزو ۱۴۰۰۱

این مهم است که همه افراد در سازمان شما از الزامات قانونی محیطی که مشمول آن هستند آگاه باشند؛ به این ترتیب، برای ایجاد الزامات قانونی مربوطه باید یک ارزیابی شایسته انجام شود.

بازبینی‌های منظم باید انجام شود تا اطمینان حاصل شود که این سابقه با هر گونه تغییر به‌روز نگه‌داشته می‌شود. همچنین باید هر تعهدی را که سازمان شما در قبال سایر طرف‌ها دارد ثبت کنید.

برنامه حسابرسی داخلی و نتایج

ممیزی داخلی یک جنبه کلیدی EMS است که نه تنها اثربخشی آن، بلکه عملکرد کلی محیطی سازمان شما را نیز ارزیابی می‌کند. آن‌ها همچنین به نشان‌دادن انطباق شما با فرایندهای تنظیم شده به عنوان بخشی از اجرای EMS کمک می‌کنند.

بیشتر بخوانید:  استاندارد ارگانیک صنایع غذایی

این بخش حاوی جزئیات یک برنامه حسابرسی داخلی منظم و همچنین نتایج هر فرصتی برای بهبودهایی است که ممیزی‌ها آشکار می‌کنند.

عدم انطباق و اقدام اصلاحی

سازمان شما باید هرگونه عدم انطباق در فرایندها، عملیات محیطی شما و اقداماتی که در نتیجه انجام داده‌اید را مستند کند. همچنین باید شواهد روشنی را در مورد اینکه چگونه سازمان شما تضمین کرده است که هر اقدام اصلاحی به‌طور موثر انجام می‌شود ارائه کند.


ایزو ۱۴۰۰۱ به عنوان جزئی از پکیج IMS

در صورتی که همراه با گواهینامه ایزو ۱۴۰۰۱، استانداردهای ایزو ۹۰۰۱ و ایزو ۴۵۰۰۱ نیز اخذ شود، در اصطلاح سیستم مدیریت یکپارچه IMS پیاده‌سازی شده است. به شرکت‌ها و سازمان‌ها توصیه می‌شود نسبت به اخذ این پکیج اقدام کنند تا ضمن صرفه‌جویی در هزینه، تاثیر مثبتی در دیدگاه مشتریان خود ایجاد کنند.

اگر مایل به اخذ IMS هستید پیشنهاد می‌کنیم مقاله «گواهینامه IMS (سیستم مدیریت یکپارچه IMS شامل ISO 9001 , ISO 14001 , ISO 45001)» را مطالعه کنید.

همچنین جهت آشنایی بیشتر با الزامات این استانداردها می‌توانید از مقالات زیر استفاده کنید:

الزامات ایزو ۹۰۰۱

الزامات ایزو ۴۵۰۰۱

اخذ گواهینامه ایزو معتبر

ایزوسیستم با همکاری برترین مراجع صدور (CB)، انواع گواهینامه‌های بین‌المللی ISO را برای سازمان‌ها و سایر مراکز تجاری و غیرتجاری صادر می‌کند. این مجموعه در قالب سایت گواهینامه ایزو نیز فعالیت دارد. شرکت دانش بنیان خانه مدیران، ایزوسیستم را به‌عنوان برند تجاری خود ثبت کرده و از سال ۱۳۸۵ در حوزه ارائه خدمات مشاور مدیریت و صدور گوهینامه‌های بین‌المللی ایزو فعالیت می‌کند.

پس از آگاهی از اینکه «از کجا ایزو بگیریم» برای اخذ ایزو از طریق صفحه دریافت ایزو درخواست خود را به صورت سریع ثبت کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید از طریق شماره‌های ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ با ما در تماس باشید یا از طریق تکمیل فرم اخذ ایزو کارشناسان ما با شما تماس خواهند گرفت.


این مقاله به صورت اختصاصی توسط تیم فنی ایزوسیستم آماده شده است، هرگونه بهره برداری بدون ذکر نام و آدرس منبع شرعا و قانونا ممنوع می باشد.

نیاز به مشاوره دارید؟ با ما تماس بگیرید...

تماس با ایزوسیستم ۳۳۴۴۴۸۱۳-۰۲۳ و ۳۳۴۴۴۸۱۴-۰۲۳

ایزوسیستم برترین مرکز صدور مدارک بین المللی ایزو و دارنده مجوز سازمان صنعت، معدن و تجارت می باشد.

هشدار: مراقب نیش مراکز بدون مجوز رسمی در حوزه ی خدمات مشاوره و صدور گواهینامه های ایزو باشید!